Een ‘1 op 1’-gesprek is één van de nuttigste gesprekken die je kunt voeren. Het is een moment waarop jij met een teamlid zijn of haar ambities en ontwikkeling bespreekt. Nu wil je natuurlijk zoveel mogelijk uit dat gesprek halen. Of dat lukt, hangt af van de vragen die jij wel of niet stelt. Mijn tip? Vermijd 4 specifieke vragen en gebruik in plaats daarvan nuttige doorvragen-gesprekstechnieken.

Wat is het belang van een 1-op-1-gesprek?

Een ‘1:1’-gesprek is erg zinvol voor de samenwerking van je team. Het verbetert de samenwerking en verhoogt de werktevredenheid en betrokkenheid van een teamlid. Kortom: een ‘1 op 1’-gesprek op z’n tijd mag niet ontbreken op de werkvloer.

De voorwaarde is natuurlijk wel dat zo’n gesprek goed verloopt. Dat betekent dat je geen standaardvragen stelt of lijstjes afwerkt. Nee, in plaats daarvan wil je wil jouw teamlid écht beter leren kennen. Weten wat hem of haar motiveert. Waar dit teamlid tegenaan loopt, wakker van ligt, en juist van droomt (op zakelijk vlak dan).

Meer weten over het voeren van een succesvol 1 op 1 gesprek, check dan ook onderstaande video. Daarin legt productiviteitsexpert Björn Deusings je uit hoe een je een 1 op 1 gesprek kan bijdragen aan het behouden van jouw focus en concentratie:

Hiervoor zal je diep moeten gaan. Moeten doorvragen. Met effectieve doorvraag gesprekstechnieken lukt dat je.

Wat is doorvragen als gesprekstechniek?

De betekenis van doorvragen is dat je voortborduurt op wat de ander zegt. Je vuurt niet de ene na de andere vraag op je gesprekspartner af om steeds van onderwerp te veranderen. Nee, je luistert (en dan écht luisteren; actief luisteren) naar de ander. Vervolgens gebruik je iets van wat diegene heeft gezegd om naar door te vragen. Doorvraagtechnieken zijn speciale gesprekstechnieken die je bij doorvragen helpen.

“Wat zijn goede doorvraag vragen?” vraag je je nu misschien af. Het zijn in ieder geval open vragen die verder vragen op wat net gezegd is. Denk aan:

  • “Wat bedoel je daar precies mee?”
  • “Hoe merkte je dat?”
  • “Wat maakte dat lastig voor je?”
  • “Wat gebeurde er daarna?”
  • “Hoe voelde dat voor jou?”
  • “Welke reden heb je om dit belangrijk te vinden?”

Hoe gebruik je LSD bij doorvragen?

Misschien heb je weleens gehoord van de gesprekstechniek Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. LSD wordt het ook wel genoemd (maar dan een gezondere variant dan de LSD die je waarschijnlijk wel kent). Het houdt in dat je actief luistert naar wat de ander zegt, diens woorden samenvat en dan een vervolgvraag stelt om diegene meer te laten vertellen. Zo toon je interesse, houd je het gesprek gaande én vindt je gesprekspartner je een leuker mens. Mensen houden namelijk van vertellen over zichzelf. En ze houden van mensen die hen de kans daartoe geven.

In deze aflevering van de Tijdwinst Podcast spreken Björn Deusings, productiviteitsexpert en communicatiemanager, Inge Martina Nysten, over het boek Never split the difference van Chris Voss; het boek over onderhandelen.

Wat zijn gesprekstechnieken?

Laat me even een stapje terug doen. LSD, doorvragen… maar wat zijn gesprekstechnieken precies? Het zijn strategieën die je kunt gebruiken in je communicatie om je doel beter te bereiken. Je kunt bijvoorbeeld doorvragen om de ander zich gehoord te laten voelen of de 4G’s-feedbackmethode gebruiken om constructieve feedback te geven waarmee de ander zich niet aangevallen voelt.

Wat zijn de 4 gesprekstechnieken?

Ik hoor je bijna denken: ik had iets anders in mijn hoofd! Iets met de NIVEA-methode of zo. Nou, touché, tien punten voor jou! Ik denk dat de meest bekende gesprekstechnieken die 6 technieken zijn met die leuke ezelsbruggetjes:

  1. LSD gesprekstechniek (Gebruik LSD): je luistert aandachtig, vat de kern in je eigen woorden samen en stelt daarna een gerichte vraag om meer duidelijkheid of verdieping te krijgen.
  2. OMA gesprekstechniek (Laat OMA thuis): door niet meteen te oordelen, je mening te geven of met advies te komen, geef je de ander ruimte om zijn verhaal te vertellen en beter naar zichzelf te luisteren.
  3. NIVEA gesprekstechniek (Smeer NIVEA): in plaats van zelf te bedenken wat iemand denkt, voelt of bedoelt, stel je vragen en geef je de ander de ruimte om dit zelf uit te leggen. Dit voorkomt aannames.
  4. ANNA gesprekstechniek (Neem ANNA mee): in plaats van iets voor de ander in te vullen, check je wat iemand precies bedoelt door gericht door te vragen.
  5. OEN gesprekstechniek (Wees een OEN): een Open, Eerlijke en Nieuwsgierige houding helpt je om zonder vooroordelen een gesprek in te gaan.
  6. DIK gesprekstechniek (Maak je niet DIK): denk in kans of kwaliteiten in plaats van altijd op de negatieve aspecten te letten.

Waarom is doorvragen belangrijk in communicatie?

Er is behoorlijk wat onderzoek dat laat zien dat goede vervolgvragen niet alleen meer informatie opleveren, maar ook de kwaliteit van het contact en de inschatting van de ander verbeteren. Huang et al. ontdekten in 2017 al in meerdere studies dat mensen die meer vragen stellen, vooral vervolgvragen die aansluiten op wat de ander net heeft gezegd, aardiger worden gevonden door hun gesprekspartner. Zulke vragen zorgen ervoor dat de ander je als responsiever ervaart: iemand die luistert, begrijpt en interesse toont.

Ook op persoonlijk gebied geldt dit. In een analyse van speeddates hadden deelnemers die meer vervolgvragen stelden een grotere kans dat hun gesprekspartner een tweede date wilde.

Twee jaar later specificeerden onderzoekers Yeomans et al. dit nog wat meer. Dit vervolgonderzoek bevestigt dat vooral doorvragen belangrijk is, niet simpelweg zoveel mogelijk losse vragen stellen. Vervolgvragen laten zien dat je daadwerkelijk reageert op wat iemand vertelt. De onderzoekers concluderen opnieuw dat meer vragen en vooral meer follow-up questions samenhangen met een grotere interpersoonlijke waardering.

Wat is het verschil tussen vragen stellen en doorvragen?

Yeomans et al. maken dus duidelijk een verschil tussen doorvragen en vragen stellen. Doorvragen is een specifieke vorm van vragen stellen. Het verschil zit vooral in de aansluiting op wat de ander zojuist heeft gezegd.

Een gewone vraag kan een gesprek openen, naar een nieuw onderwerp springen of simpelweg informatie opvragen. Een follow-up question vraagt juist verder op informatie die de gesprekspartner al heeft gegeven. De onderzoekers omschrijven zulke vervolgvragen als vragen die responsiveness laten zien: je maakt zichtbaar dat je hebt geluisterd en dat je meer wilt begrijpen van wat de ander vertelt.

Kijk naar dit voorbeeld om het verschil te voelen:

  • Vraag: “Wat doe je voor werk?”
  • Antwoord: “Ik werk sinds kort als teamleider.”
  • Doorvraag: “Hoe bevalt die nieuwe rol als teamleider je?”

threads post over doorvragen

Als je in dit voorbeeld een nieuwe vraag zou stellen, ging je niet verder op de baan als teamleider, maar begon je bijvoorbeeld te vragen naar iemands vorige werk of naar hobby’s.

Welke gesprekstechnieken helpen bij doorvragen?

Leren hoe je goed doorvraagt in gesprekken? Daar kunnen effectieve doorvragen gesprekstechnieken bij helpen. Straks ga ik in op een paar vragen die je vooral níet wilt stellen (en wat je dan wel moet vragen natuurlijk). Maar knoop vooraf alvast deze handige basisgesprekstechnieken voor doorvragen in je oren:

  1. LSD
  2. Actief luisteren
  3. reflectief luisteren
  4. non-verbaal communiceren
  5. open vragen stellen

1. LSD

Ik heb deze al meermaals aangehaald (maar ik kom er niet over uitgekletst zo handig is deze techniek): Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. In die volgorde. Dit helpt als je gesprekspartner lang van stof is, het geeft structuur aan het verhaal en het samenvatten zorgt er ook voor dat jij de informatie beter kunt opnemen. Daarnaast vormen luisteren en samenvatten een goede basis om daarna te kunnen doorvragen.

2. Actief luisteren

Luisteren is al een gesprekstechniek op zich. Echt luisteren vraagt om méér dan je oren openhouden voor wat de ander zegt. Je wilt de ander ook het gevoel geven dat je luistert en geïnteresseerd bent. Actief luisteren betekent dan ook de ander aanmoedigen om door te praten, en vooral niet over je eigen situatie vertellen omdat je een leuk aanknopingspunt hoort. Vanuit het actief luisteren kun je vervolgens doorvragen naar wat de ander heeft verteld.

3. Reflectief luisteren

Een andere vorm van luisteren is reflectief luisteren. Hierbij ga je een stap verder. Je luistert naar wat de ander zegt en vat het vertelde vervolgens samen in je eigen woorden. Je geeft dit terug aan de ander om te checken of je het goed hebt begrepen. Vandaaruit kun je vervolgens doorvragen naar wat is verteld of je moedigt de ander met de reflectie op zich al aan om meer te vertellen.

4. Non-verbaal communiceren

Vergis je niet: ook wat niet wordt gezegd, is heel belangrijk in communicatie. Het is dan ook een belangrijke gesprekstechniek in de communicatie op zich om goed te letten op iemands gezichtsuitdrukking, gebaren of intonatie. Merk je daarin iets op, bijvoorbeeld dat de ander zenuwachtig overkomt of steeds wegkijkt? Vraag daarnaar. Ook dat is een manier van doorvragen die het gesprek verder kan helpen.

Let wel op dat je er vriendelijk naar vraagt. Een kritische-vraag-voorbeeld als “Ik zie dat je steeds wegkijkt. Waarom doe je dat?” komt niet heel uitnodigend over. Vraag dan liever iets als “Goh, vind je dit gesprek misschien spannend? Je oogt wat gespannen.”

5. Open vragen stellen

Ook dit is belangrijk bij doorvragen-gesprekstechnieken. Je moet je voorstellen dat het antwoord op een gesloten vraag vaak kort is (“Heb je dat project al afgerond?” – “Ja!”). Het gesprek valt dan stil. Stel je een open vraag, dan moedig je de ander aan om meer te vertellen (“Kun je iets vertellen over hoe je het project hebt ervaren?”).

Mijn collega Maggs Rippen, communicatie-expert, legt je in onderstaande video uit hoe je open vragen moet stellen.

Met elk van deze 5 gesprekstechnieken voorkom je dat jij het woord overneemt en moedig je de ander aan om door te praten. Dat geeft jou weer meer informatie om op voort te borduren en interesse te tonen. Precies wat je wilt!

Hoe stel je verdiepende vragen zonder opdringerig te zijn?

Tijd om in wat doorvragen-voorbeelden te duiken. Dit zijn 4 soorten vragen die je niet meer wilt stellen om het 1:1-gesprek goed gaande te houden. En geen nood: natuurlijk geef ik je ook ideeën voor vragen die je wél kunt stellen.

  1. Weg met de eeuwige ijsbreker.
  2. Schrap de verantwoordingsvraag.
  3. Weg met de luie (doch goede) bedoelingen
  4. Stel geen te brede vragen.

1. “Hoe gaat het?” — schrap de eeuwige ijsbreker

De “Hoe gaat het?”-vraag lijkt dé manier om een 1:1-gesprek aan te knopen. Maar in de praktijk komt het antwoord vaak niet verder dan “Ja, goed!”. Natuurlijk, je hebt kans dat het inderdaad allemaal op rolletjes loopt. Maar dan is het zonde dat het gesprek met deze vraag stilvalt. Het gesprek gaande houden lukt niet door deze eeuwige ijsbreker te gebruiken.

Jij wilt namelijk meer weten. Rapport opbouwen. Daarvoor heb je meer informatie nodig. Met enkel vragen hoe het gaat, vraag je naar de bekende weg. Immers:

We zijn als mens zo geconditioneerd om “Goed!” of “Ja, lekker druk!” te antwoorden, dat je zelden een eerlijk antwoord krijgt wanneer je iemand vraagt hoe het gaat.

Vraag dus niet hoe het gaat, maar ga dieper: vraag naar het persoonlijke leven van je teamlid. Zonder als een te nieuwsgierig aagje over te komen.

Dat doe je bijvoorbeeld zo:

  • “En, hoe staat het met de verbouwing? Je zei laatst dat jullie de vloeren gingen leggen. Is ‘t gelukt?”
  • “Zeg, hoe is het met je schoonvader? Is hij al een beetje opgeknapt? Ik kan me voorstellen dat het schrikken was toen hij in het ziekenhuis terechtkwam.”

Je nodigt hiermee je teamlid uit om te praten over wat er buiten werk om gebeurt. Net zo belangrijk als wat er op de werkvloer speelt. Het versterkt niet alleen jullie relatie, maar kan ook cruciale informatie opleveren waar jij als leidinggevende op kunt inspelen.

Hoe vraag je door als iemand vaag of kort antwoord geeft?

Als iemand vaag of kort antwoord geeft, helpt het om niet meteen zelf de ontbrekende informatie in te vullen, maar gericht door te vragen. Gebruik vooral open vragen die uitnodigen tot uitleg, zoals:

  • “Wat bedoel je daar precies mee?”
  • “Kun je daar een voorbeeld van geven?”
  • “Wat maakt dat je dat zo ervaart?”

Blijft het antwoord kort, haak dan aan op één concreet woord uit wat de ander zegt.

iemand leren kennen gaat pas echt goed, als je oprecht interesse toont

Zegt iemand bijvoorbeeld:
“Het loopt gewoon niet lekker”, vraag dan: “Wat loopt er precies niet lekker?”

Zo maak je het gesprek stap voor stap concreter zonder dat het als een verhoor voelt.

2. “Hoe zit het met?” — schrap de verantwoordingsvraag

Het doel van een 1:1-gesprek is om je teamlid en zijn of haar voortgang beter in beeld te krijgen. Om de persoonlijke ontwikkeling en zijn of haar ambities en knelpunten te bespreken. Een 1:1-gesprek is daarom niet het moment om statusupdates, projecten of rapportages te bespreken. Zulke zaken bewaar je voor aparte meetings.

Heb het er dan ook niet over in dit gesprek. Spits in plaats daarvan je oren en luister naar de problemen, observaties of bevindingen van het teamlid. Wellicht zijn er problemen met een klant ontstaan of loopt het niet helemaal lekker binnen het team. Juist die zaken wil je bespreken.

Hiervoor zal je opnieuw moeten doorvragen. Heb het niet over algemene updates rondom een project, maar ga dieper: vraag het teamlid naar zijn of haar meest opvallende inzichten.

Voorbeelden verdiepende vragen stellen:

  • “Nu we het toch over die klant hebben; kun je me vertellen wat je het meest verrassend vindt aan haar aanpak?”
  • “Zijn er dingen geweest die je niet had verwacht of kunnen voorzien? Heb je daar iets van geleerd?”
  • “Wat maakt dat je dat zo ervaart?”
  • “Wat voelde je toen?”

3. “Hoe kan ik je helpen?” — schrap goede (maar luie) bedoelingen

Je stelt deze vraag natuurlijk met de beste intenties. Je wilt je teamlid helpen om bijvoorbeeld ergens in uit te blinken of om een oplossing te vinden. Maar de vraag “Hoe kan ik je helpen?” is een van de slechtste manieren om daarover te communiceren. Waarom? Omdat het een luie manier is om aan informatie te komen.

Jij schuift het zoeken naar een oplossing namelijk bij je collega in de schoenen. Hij of zij moet maar met een suggestie komen. Maar aangezien jij de leidinggevende bent, zal je teamlid je zelden een suggestie geven. Ten eerste omdat je hem of haar ermee overvalt. Ten tweede kan het voor een teamlid tamelijk intimiderend zijn om acties te verzinnen voor een persoon die “boven je staat”.

In plaats daarvan zal je moeten doorvragen. Ditmaal door vooraf zelf een suggestie te doen. Vraag vervolgens wat je teamlid daarvan vindt.

Voorbeeld:
“Ik merk zelf dat ik iets te zeer op dit project zit. Om te voorkomen dat ik in een controlfreak verander, wil ik voorstellen dat we voortaan om de week bij elkaar zitten.”

Vraag vervolgens door…

  • “Wat vind jij daarvan?”
  • “Welke dagen zouden jou daarvoor schikken?”
  • “Hoe ervaar jij dit zelf?”

Inbox zero

Door zelf een suggestie te geven maak je het voor je teamlid eenvoudiger én minder intimiderend om ideeën aan te dragen.

4. “Wat kan ik beter doen?” — schrap te brede vragen

Dit is een ontzettend vage vraag die uitnodigt tot vage antwoorden. Je spoort je teamlid aan om ter plekke een concrete oplossing te geven voor een onbekend probleem.

Je zadelt je teamlid op met allerlei onduidelijkheden. Op welk vlak zoek je verbeterpunten? Bedoel je marketingtechnisch? Qua leiderschap? In de dagelijkse omgang? Je teamlid heeft geen idee waar te beginnen en wordt bovendien overvallen door zo’n vraag.

Daar heeft het teamlid niks aan en daar heb jij niets aan. Zo’n 90% van de tijd zal je namelijk “Geen idee!” of ‘Naar mijn mening gaat alles goed” als antwoord krijgen.

Zou je echter doorvragen (gedetailleerd en met een doel in het vooruitzicht), dan ontvang je wellicht inzichten waar je wél wat mee kunt. Focus je daarom op het stellen van gerichte, specifieke vragen.

Voorbeeld doorvraag vragen:

  • “Welk aspect van het bedrijf zien we volgens jou over hoofd?”
  • “Als je naar de concurrentie kijkt, wat doen zij dan beter?”
  • “Je zegt dat je je niet gehoord voelde. Wat deed de ander precies waardoor je dat gevoel kreeg?”

Hoe specifieker de vraag, hoe effectiever het antwoord.

Conclusie: hoe kun je dus goed doorvragen in een gesprek?

Een goed 1-op-1-gesprek draait niet om zoveel mogelijk vragen stellen. Het draait om de juiste vraag op het juiste moment. Door actief te luisteren, samen te vatten en gericht door te vragen, ontdek je wat er werkelijk speelt bij je teamlid.

En dit zijn 4 goeie doorvraag vragen:

  1. Maak geen gebruik van verantwoordingsvragen.
  2. Laat de standaard “Hoe is het?” achterwege.
  3. Gebruik concrete vragen.
  4. Schrap luie vragen, waarbij de ander met oplossingen moet komen.

Kies bij je volgende 1-op-1-gesprek eens één van deze technieken om bewust toe te passen. Grote kans dat je minder hoeft te praten en juist méér te weten komt. En was dat niet precies de bedoeling van doorvragen?

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Meer leren over betere vragen stellen? Volg een cursus vragen stellen

Goed doorvragen vraagt meer dan simpelweg nóg een vraag stellen. Je moet weten welk type vraag op welk moment helpt. In de eendaagse training gesprekstechnieken van Tijdwinst.com leer je daarom uitgebreid werken met open en gesloten vragen. Je ontdekt hoe open vragen iemand uitnodigen om meer te vertellen en hoe gesloten vragen juist helpen om informatie te controleren, af te bakenen of een gesprek concreet te maken.

Vervolgens blijft het niet bij theorie. De training is praktisch opgezet met veel oefeningen, interactie en persoonlijke feedback, zodat je verschillende vraagtechnieken direct kunt uitproberen. Zo leer je beter luisteren naar wat iemand werkelijk zegt en kun je gericht doorvragen zonder het gesprek over te nemen of zelf alvast conclusies in te vullen.

Klinkt dat interessant? Meld je dan aan voor de open training op een locatie bij jou in de buurt? Of gun je hele team deze leerzame ervaring en vraag een incompany offerte bij ons aan!

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren. Je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. Wil je niets van ons laatste nieuws missen? Ontvang al onze nieuwe artikelen overzichtelijk in je mailbox. Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend? Lees dan onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Daarin maak je kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer je slimmer werken in plaats van harder.

Meer lezen over gesprekstechnieken?

Veelgestelde vragen over doorvragen als gesprekstechniek

Wat zijn goede voorbeelden van doorvragen?

Goede voorbeelden van doorvragen zijn vragen die voortbouwen op wat iemand nét heeft gezegd. Je probeert dus niet meteen een nieuw onderwerp aan te snijden, maar maakt het antwoord concreter, duidelijker of persoonlijker.

Bijvoorbeeld:

  • “Wat bedoel je precies met ‘druk’?”
  • “Kun je daar een concreet voorbeeld van geven?”
  • “Wat maakte dat voor jou lastig?”

Welke open vragen kun je stellen om beter door te vragen?

Open vragen helpen je om iemand uitgebreider te laten vertellen. Goede open doorvragen beginnen vaak met wat, hoe, wanneer, waardoor of welke.

Wat is de meest irritante luistergewoonte?

Een van de meest irritante luistergewoontes is al bezig zijn met je eigen antwoord terwijl de ander nog praat. Je hoort dan technisch gezien wel woorden, maar je luistert niet meer echt. Dat merk je bijvoorbeeld doordat je iemand onderbreekt, diens zin afmaakt, meteen advies geeft of het gesprek naar jezelf trekt: “Ja, dat heb ik ook gehad…”

Beter is om eerst te checken of je de ander goed begrijpt en daarna pas te reageren of door te vragen.

Wat zijn doorvraagtechnieken?

Doorvraagtechnieken zijn gesprekstechnieken waarmee je verder ingaat op wat iemand zegt, zodat je meer duidelijkheid, verdieping of concrete informatie krijgt. In plaats van genoegen te nemen met het eerste antwoord, stel je een vervolgvraag.

Wat is doorvragen in het Engels?

“Doorvragen” kun je in het Engels op verschillende manieren vertalen, afhankelijk van de context:

  • to ask follow-up questions: de meest natuurlijke en algemene vertaling
  • to probe further: wat formeler, vaak gebruikt in onderzoek, interviews en coaching
  • to ask probing questions: gerichte verdiepende vragen stellen
  • to dig deeper: informeler, letterlijk verder de diepte in gaan

Voor doorvraagtechnieken zou ik meestal kiezen voor follow-up questioning techniques of probing techniques.

Wie zijn wij? | tijdwinst.com

Tijdwinst is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van gesprekstechnieken en timemanagement tot snellezen en effectief thuiswerken voor teams.

Nieuwsgierig? Neem dan zeker een kijkje op onze website of blogs. Of schrijf je direct in voor één van onze trainingen. Online of op locatie.