Je denkt misschien dat je een Sherlock Holmes bent en een leugen meteen herkent, maar de meeste mensen zijn bijzonder slecht in het ontmaskeren van een leugenaar. Maar raad eens? Daar komt vanaf nu verandering in! Volg mijn 3 eenvoudige stappen en ontdek met gemak of iemand de waarheid spreekt of dat ze je een flinke leugen voorschotelen. Laat de waarheid maar eens zegevieren!

Wat komt aan bod:

  1. Wat is liegen eigenlijk?
  2. Hoe kun je leugens herkennen?
  3. Wat moet je vooral niet doen als je denkt dat iemand liegt?
  4. “Ja, maar iemand liegt tegen mij. Hoe ga ik daar mee om vervolgens?”
  5. Veelgestelde vragen over leugens herkennen

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is liegen eigenlijk?

Als je de term liegen opzoekt in de Dikke van Dale, dan zul je de definitie vinden:

“bewust (over iets) onwaarheid, leugen spreken.”

Oké, dus? Liegen is dus weten wat waar is, maar hier opzettelijk een andere weergave van geven. Ook iets verzwijgen of iets verdraaien is dus als je het mij vraagt een vorm van liegen (sorry, voor degene die zeggen: “Nee, nee, het is geen leugen; ik heb het alleen verzwegen!”). Zoals Dr. Sophie van der Zee, gespecialiseerd in detectie en preventie van oneerlijk gedrag, ook zegt over verzwijgen:

“[verzwijgen] een poging om zonder waarschuwing vooraf (bijvoorbeeld optreden van een illusionist) een beeld over te brengen aan een ander waarvan de afzender weet dat het niet waar is. Dit beeld kan zowel gecreëerd worden door het geven van onjuiste informatie, als door het weglaten van essentiële informatie.”

Let wel op: niet iedere onjuiste uitspraak is meteen een leugen (dus niet iemand meteen brandmerken als leugenaar). Je kunt je ook vergissen, iets verkeerd onthouden of onvolledige informatie hebben. Pas wanneer iemand bewust misleidt, spreek ik van liegen. Ook belangrijke informatie expres achterhouden kan dus een vorm van liegen zijn, want je kiest ervoor om dat te doen.

Hoe funest liegen is voor je relaties, vertelt ook Jordan B. Peterson je in zijn boek 12 regels voor het leven ontcijferd. Productiviteitsexpert Björn Deusings en commuicatiemanager Inge Martina Nysten spreken erover in de Tijdwinst Podcast.

Wat is het verschil tussen liegen, iets achterhouden en ontwijkend antwoorden?

Je bent het vast met me eens dat de gemeenschappelijke noemer tussen deze drie termen is dat je niet eerlijk bent. Het verschil zit hem vooral in wat je doet met de waarheid:

  • Liegen is het bewust vertellen van iets wat niet klopt, zodat de ander een onwaarheid gelooft.
    Voorbeeld van een leugen: “Ik heb het verslag gisteren verstuurd.” Terwijl je nog steeds op de verzend-button moet klikken.
  • Achterhouden betekent dat je niet iets onwaars zegt, maar je laat wel bewust belangrijke informatie weg. Daardoor krijgt de ander geen volledig beeld.
    Voorbeeld van iets achterhouden: “Ik heb om toestemming gevraagd bij de directeur.” Je vertelt echter niet de directeur je voorstel al lang in de prullenbak heeft gegooid.
  • Ontwijkend antwoorden is dat je geen duidelijk antwoord geeft op een gestelde vraag. Je draait om de hete brij heen, reageert op slechts een deel van de vraag of verandert gewoon compleet van onderwerp.
    Voorbeeld ontwijkend antwoorden: “Heb jij de klant verteld dat de deadline niet haalbaar is?” vraagt een collega je, waarop jij antwoordt: “Mijn planning is behoorlijk krap en de klant is niet bereikbaar. Je reageert wel op het onderwerp, maar geeft geen antwoord op de vraag. De collega weet nog steeds niet of je de klant hebt geïnformeerd.

Hoe kun je leugens herkennen?

Leugens herkennen is lastig. Er bestaat geen waterdicht signaal waaraan je direct ziet dat iemand liegt. Wegkijken, friemelen of zenuwachtig praten kan ook betekenen dat iemand gespannen, onzeker of bang is. Kijk daarom niet naar één gebaar maar naar een combinatie van veranderingen. Bovendien moet je iemand wel goed genoeg kennen om te weten wat de verandering precies is. Daarom probeer ik met deze 3 stappen te herkennen of iemand liegt:

  1. Doe een 0-meting.
  2. Speur naar iets dat afwijkt.
  3. Ga het gesprek aan.

Stap 1. Doe een 0-meting

Wat zijn de tekenen dat iemand liegt? Om te bepalen of iemand liegt, is het essentieel om te weten wat zijn of haar natuurlijke gedrag is, zowel in rust als in stressvolle situaties. Het is gemakkelijk om argwaan te krijgen wanneer je collega met haar voet wiebelt, maar als dit een gebruikelijke gewoonte is bij spanning, dan hoeft het niet per se een teken van bedrog te zijn.

Hoewel je je nauwe samenwerking met je collega goed kent, is het slim om voorafgaand aan het gesprek onopvallend dienst houding en lichaamstaal te observeren. Signalen van liegen zie je namelijk vaak niet in de woorden die gezegd worden, maar in alle non-verbale signalen. Je lichaamstaal kan niet zo goed mee liegen namelijk.

Is je collega gespannen? Dat zou kunnen, maar een gespannen houding later in het gesprek betekent niet automatisch dat je collega liegt. En geeuwen? Misschien heeft je collega gewoon een korte nacht gehad. Het is belangrijk om de basishouding van de persoon te begrijpen, zodat je afwijkingen kunt opmerken.

Stap 2. Speur naar iets dat afwijkt

Met de basishouding in gedachten ga je het gesprek met je collega aan. Er zijn talloze constructieve manieren om iemand aan te moedigen de waarheid te vertellen, maar hier concentreer ik me specifiek op het herkennen van leugens.

Door de basishouding te vergelijken met gedrag dat optreedt wanneer iemand op het punt staat ontmaskerd te worden, kun je je vermoedens versterken.

Doorgaans zal een persoon dan een of meer van de volgende dingen laten zien:

2.1 Gebruikt een lidwoord of aanwijzend voornaamwoord

In een poging letterlijk afstand te nemen van de beschuldiging of een vraag, gebruikt de persoon aanwijzende voornaamwoorden (deze, die, dat, daar of dit) of lidwoorden (de, het, een).

Een heel bekend voorbeeld van deze manier van distantiëren is Bill Clintons bewering:

“I did not have sexual relations with that woman.”

Door de woorden “that woman” te gebruiken maakt hij haar minder menselijk en plaatst hij haar zo ver mogelijk van hem af als maar kan. Misschien doet jouw collega iets soortgelijks.

threads post van tijdwinst.com over liegen

Voorbeeld:
Jij: “Klopt het dat je de aanvraag over het hoofd hebt gezien en geen reactie op de klacht hebt gegeven?:
Zij: “Ik heb die klant gebeld en we hebben die klacht besproken.”

2.2 Beantwoordt de vraag met een tegenvraag

Om te voorkomen dat hij of zij zichzelf verspreekt, zal de persoon jouw vraag beantwoorden door zelf een vraag te stellen. Hiermee voorkomt hij dat hij antwoord moet geven en daardoor zichzelf misschien verraadt.

Bijvoorbeeld:
Jij: “Klopt het dat je de aanvraag over het hoofd hebt gezien en geen reactie op de klacht hebt gegeven?”
Zij: “Hoe kom je daarbij?”

2.3 De persoon herhaalt letterlijk één of meerdere woorden

Door letterlijk te kopiëren wat jij zegt, verkleint de leugenaar de kans dat hij of zij zich verspreekt. Hij neemt daarom letterlijk jouw woorden over:

Voorbeeld:
Jij: ‘Klopt het dat je de aanvraag over het hoofd hebt gezien en geen reactie op de klacht hebt gegeven?’
Zij: ‘Ik heb de aanvraag niet over het hoofd gezien’ of ‘ik heb zeker een reactie op de klant gegeven’.

De manieren kunnen daarnaast ook door elkaar lopen: de leugenaar stelt een tegenvraag waarin hij of zijn jouw letterlijke bewoordingen gebruikt terwijl hij er afstand van neemt. Een driedubbel-duidelijk leugen.

2.4 Kun je aan lichaamstaal zien of iemand liegt? – Afwijkingen in lichaamstaal

Afwijkingen in lichaamstaal: nu stap ik over naar non-verbale communicatie; de fysieke handelingen die kunnen verraden of iemand liegt. Hierbij komt die basishouding van pas als vergelijkingsmateriaal. Als de persoon normaal gesproken nooit bepaalde lichaamstaal vertoont, kan dit erop wijzen dat er iets verzwegen wordt.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

2.5 Overmatig knipperen

Ervan uitgaande dat je collega op een “gewone” manier knippert, dus niet absurd vaak of juist creepy weinig, kan overmatig knipperen wijzen op nervositeit. Dit kan op zijn beurt weer wijzen op het achterhouden van de waarheid.

Kijk daarom naar goed naar wat degene tegenover je met de ogen doet. Weet dat de meeste mensen zo’n 1 keer per 5 seconden hun ogen bevochtigen. Indien je gesprekspartner dat vaker doet, liegt hij of zij waarschijnlijk.

2.6 De persoon schermt zichzelf af

De leugenaar kan voorwerpen of zijn lichaamshouding gebruiken om zichzelf af te schermen. Bijvoorbeeld door zijn armen te kruisen of zijn torso weg te draaien van degene die voor hem zit. Ook fysieke voorwerpen als een laptop, een kop koffie of een tas, bieden deze bescherming. Ook hierbij geldt weet dat een persoon misschien vaker zijn of haar armen kruist en dat je daar dus rekening mee moet houden.

2.7 De persoon wiebelt of tikt met de voeten

Ook dit kan weer een teken van nervositeit zijn. Het lichaam wil het gesprek ontvluchten en vertoont daarom zenuwtrekjes als tikken, schuifelen of wiebelen.

2.8 De persoon heeft gespannen lippen

Strak op elkaar geperste lippen kunnen zomaar wijzen op het letterlijk binnenhouden van de waarheid. Het lichaam lijkt te willen voorkomen dat er iets uit de mond van de persoon komt.

2.9 De persoon kijkt weg in de tegengestelde richting

Het blijkt dat zodra iemand liegt hij of zij de neiging heeft om de tegenovergestelde richting op te kijken of te draaien dan zijn of haar voorkeurshand. Een linkshandige leugenaar zal tijdens het gesprek dus regelmatig naar rechts kijken. Voor rechtshandigen geldt dat andersom.

2.10 De persoon heeft ongecontroleerde mondbewegingen

Denk aan geeuwen, maar ook op vreemde momenten (glim)lachen, zeker wanneer het een situatie is die niet grappig is. Dit kan ook weer duiden op nervositeit. Door te lachen of te geeuwen, kan het lijf deze spanning iets loslaten.

2.11 Wat zijn de kenmerken van een liegend gezicht?

Afwijkingen in micro-expressie. Naast deze tamelijk duidelijke non-verbale communicatie vertoont iemand die liegt ook minuscule, haast onmerkbare gezichtsuitdrukkingen. Micro-expressies worden die ook wel genoemd. Je ziet ze niet meteen, tenminste wanneer je daar geen getraind oog voor hebt.

Hoe kijken mensen als ze liegen? Vaak zijn het kleine veranderingen in spierspanning, bijvoorbeeld rond de mond, ogen of wenkbrauwen. Deze zouden kunnen verraden of iemand wel of niet de waarheid spreekt.

Er zijn ook tal van YouTube-video’s en kanalen die uitleggen waar je op moet letten om te zien of iemand liegt. Bijvoorbeeld deze video waarin ‘body language expert’ Logan Portenier de lichaamstaal van seriemoordenaar Ted Bundy probeert te ‘lezen’. 

Stap 3. Ga het gesprek aan

Door afwijkingen op te merken in het verhaal, de lichaamstaal en onbewuste micro-expressies van iemand, kun je een vermoeden krijgen of die persoon liegt. Het zijn geen harde bewijzen, maar eerder indicatoren die je alert maken.

Hoe confronteer je iemand die mogelijk liegt?

Als je eenmaal een vermoeden hebt, is het verstandig om het gesprek met je collega aan te gaan. Gebruik verschillende gesprekstechnieken en -methoden om diegene aan te moedigen de waarheid te vertellen. Motiverende gespreksvoering en empathisch luisteren kunnen hierbij van onschatbare waarde zijn.

Confronteer iemand niet met: “Je liegt.” Daarmee zet je de ander meteen in de verdediging. Benoem liever wat je opvalt en vraag om uitleg. Dit kun je zo doen.

Zeg bijvoorbeeld:
“Je vertelde eerder dat je thuis was maar nu zeg je dat je bij Mark was. Ik merk dat die twee verhalen niet overeenkomen. Kun je uitleggen hoe dat zit?”

Een goede confrontatie bestaat uit vier stappen:

  1. Benoem de feiten. Zeg wat je hebt gehoord of gezien zonder conclusies te trekken of zelf in te vullen. 
  2. Leg de tegenstrijdigheid voor. Maak concreet welke info niet lijkt te kloppen.
  3. Stel een open vraag en geef ruimte om te reageren.
  4. Blijf altijd kalm. Laat stiltes vallen.

In deze aflevering van de Tijdwinst Podcast bespreekt Björn met communicatie-expert Maggs Rippen hoe je stiltes in moet zetten tijdens gesprekken.

Welke vragen kun je stellen als je twijfelt of iemand eerlijk is?

Stel rustige, open vragen die uitnodigen tot uitleg. Vermijd beschuldigingen zoals: “Waarom lieg je?” Daarmee krijg je meestal vooral verdediging en weinig duidelijkheid.

Vraag bijvoorbeeld liever:

  • Eerder zei je iets anders. Hoe zit dat precies?
  • Welke versie klopt nu?
  • Wat bedoel je precies met “ongeveer”?
  • Wat zou je vertellen als je wist dat ik eerst alleen zou luisteren?

Stel bij voorkeur één vraag tegelijk en laat daarna een stilte vallen. Ga niet meteen vijf nieuwe vragen afvuren. Dat voelt al snel als een verhoor. Let vooral op veranderende feiten, ontwijkende antwoorden en tegenstrijdigheden.

Hoe blijf je rustig als je vermoedt dat iemand niet eerlijk is?

Altijd weer die leugens! Die persoon gaat je langzaamaan op de wekker! Toch raad ik je echt aan om kalm te blijven, hoewel ik je frustratie begrijp. Rustig blijven begint, als je het mij vraagt, bij het uitstellen van je oordeel. Je vermoedt dat iemand niet eerlijk is maar je weet het nog niet zeker. Maak het eerst zeker. Dat verschil voorkomt dat je te snel beschuldigt.

Probeer dit eens uit:

  • Vertraag je reactie. Adem rustig in en uit en reageer niet vanuit je emotie. Een paar seconden stilte is beter dan een beschuldiging waar je later op moet terugkomen.
  • Blijf bij de feiten en voorkom dat je gaat invullen. Vraag jezelf af: wat weet ik zeker en wat vul ik zelf in? “Zijn verhaal veranderde” is een feit. “Hij probeert mij bewust te misleiden” is een interpretatie.
  • Stel een open vraag (en niet een heel vragenvuur). Zeg bijvoorbeeld: “Dit lijkt niet overeen te komen met wat je eerder zei. Kun je uitleggen hoe dat zit?” Laat de ander daarna uitpraten.
  • Let ook op je eigen lichaamstaal. Praat iets langzamer, houd je stem laag en ontspan je schouders. Dat geeft je een OEN-houding (nee, ik loop niet te schelden): open, eerlijk en nieuwsgierig. Dat neemt weerstand bij de ander weg.
  • Merk je dat de emoties oplopen? Kom dan terug op het gesprek. Zeg dan bijvoorbeeld: “Ik wil dit gesprek goed voeren maar ik merk dat ik nu te geïrriteerd ben. Laten we hier straks op terugkomen.”

Rustig blijven betekent niet dat je elke leugen accepteert. Je kunt kalm én duidelijk zijn. Juist dan is de kans groter dat je ontdekt wat er werkelijk speelt.

Wat moet je vooral niet doen als je denkt dat iemand liegt?

Als je denkt dat iemand liegt, moet je vooral voorkomen dat je te snel de aanval kiest. Een vermoeden is nog geen bewijs. Door direct te zeggen: “Je liegt” zet je de ander in de verdediging. Daarna wordt een eerlijk gesprek meestal alleen maar lastiger.

Wat je volgens mij beter ook kunt vermijden, is:

  • Trek niet meteen conclusies. Zenuwachtig gedrag, wegkijken of aarzelen betekent niet automatisch dat iemand liegt.
  • Ga niet dreigen of intimideren. Daarmee krijg je misschien een snel antwoord maar niet per se een eerlijk antwoord.
  • Stel niet alleen beschuldigende vragen. “Waarom lieg je tegen mij?” bevat de conclusie al.
  • Onderbreek de ander niet voortdurend. Laat iemand eerst zijn of haar verhaal vertellen.
  • Vul ontbrekende informatie niet zelf in. Vraag door naar feiten, momenten en concrete voorbeelden.
  • Probeer de ander niet te betrappen met trucvragen. Dat maakt het gesprek al snel tot een verhoor.
  • Voer het gesprek niet terwijl je erg boos bent. De kans is groot dat je harder reageert dan je eigenlijk wilt.
  • Deel je verdenking niet meteen met anderen. Een onterecht gerucht kan veel schade veroorzaken.

Je kunt beter proberen met open vragen de waarheid te achterhalen en het gesprek open te breken.

“Ja, maar iemand liegt tegen mij. Hoe ga ik daar mee om vervolgens?”

Je hebt dus middels doorvragen bij je twijfel ontdekt dat iemand liegt. Hoe kun je die persoon nu confronteren met liegen? Hoe ga je met zijn of haar leugens om?

ik lees het boek stop met aardig zijn van thomas d'ansembourg

Het model van Geweldloze Communicatie van Marshall Rosenberg helpt je om de ander aan te spreken. Je werkt daarbij met vier stappen: waarneming, gevoel, behoefte en verzoek. Begin met een feitelijke waarneming. Benoem de leugen van de ander en geef aan wat die leugen met jou deed. Wat voelde je, toen je ontdekte dat je hem of haar op een leugen betrapte? Je kunt aangeven dat je je teleurgesteld, boos of onzeker voelt. Daarmee laat je zien welk effect het gedrag heeft zonder jouw emoties volledig bij de ander neer te leggen. Vertel daarna welke behoefte daaronder zit. Misschien heb je behoefte aan eerlijkheid, duidelijkheid of betrouwbaarheid binnen jullie samenwerking. Sluit af met een concreet verzoek. Vraag niet alleen waarom de ander heeft gelogen, maar bespreek vooral wat er vanaf nu anders moet.

Liegen en grenzen stellen

Eén leugen hoeft niet meteen het einde van een relatie of samenwerking te betekenen. Herhaald liegen vraagt wel om duidelijke grenzen. Wanneer iemand namelijk vaker liegt, moet jij steeds controleren wat waar is. Daardoor verschuift de verantwoordelijkheid: de ander liegt, maar jij moet speuren, twijfelen en repareren. Dat is geen gezonde basis voor een relatie of samenwerking. Een grens stellen is dan geen straf. Je maakt duidelijk welk gedrag je niet langer accepteert en welke consequentie volgt wanneer het opnieuw gebeurt.

Zeg bijvoorbeeld:
“Ik heb nu meerdere keren vastgesteld dat wat je vertelde niet klopte. Daardoor is mijn vertrouwen afgenomen. Ik heb eerlijkheid nodig om met je samen te kunnen werken. Als iets niet lukt of als je een fout maakt, wil ik dat je dat rechtstreeks zegt.”

Let erop dat je alleen een consequentie noemt die je ook echt kunt uitvoeren. “Als je nog één keer liegt, spreek ik je nooit meer” klinkt misschien krachtig, maar helpt weinig wanneer je daar morgen alweer op terugkomt. Een duidelijke en haalbare grens werkt beter dan een groot dreigement.

Hoe kun je een eerlijk gesprek voeren als iemand liegt? Leer het bij een cursus gesprekstechnieken

Eerlijke gesprekken voeren met iemand die liegt, vraagt om meer dan alleen de waarheid boven tafel krijgen. Je moet rustig blijven, doorvragen zonder te beschuldigen en goed luisteren naar wat iemand wel én niet zegt. Tijdens de eendaagse cursus Gesprekstechnieken van Tijdwinst.com leer je precies dat: hoe je open vragen stelt, actief luistert en bewust omgaat met je lichaamstaal. Je leert feiten van aannames te scheiden, signalen beter te herkennen en duidelijk te benoemen wat je opvalt. Zo voorkom je dat de ander direct in de verdediging schiet en vergroot je de kans op een open gesprek. Meld je dus snel aan voor de training (open of incompany) en leer rationeler spreken met een leugenaar.

review tijdwinst van cursus gesprekstechnieken

Conclusie: hoe kun je dus een leugenaar ontmaskeren?

Hoe weet je of iemand de waarheid spreekt? Het herkennen van leugens kan een uitdaging zijn, maar met aandacht voor gedrag, zowel verbaal als non-verbaal, kun je vaak genoeg aanwijzingen vinden. Hier zijn de stappen die je kunt volgen:

  1. Ken de basishouding: observeer het normale gedrag van de persoon in verschillende situaties, zowel rustig als stressvol. Dit dient als referentiepunt voor latere vergelijkingen.
  2. Speur naar iets dat afwijkt. Let op hoe de persoon reageert op gestelde vragen.
    • Gebruik van aanwijzende voornaamwoorden of lidwoorden.
    • Beantwoording met een tegenvraag.
    • Letterlijk herhalen van woorden.
    • Vergelijk het huidige gedrag met de basishouding.
    • Overmatig knipperen van de ogen kan op nervositeit wijzen.
    • Het afschermen van het lichaam met bijvoorbeeld gekruiste armen.
    • Wiebelen of tikken met de voeten als teken van nervositeit.
    • Gespannen lippen als mogelijk teken van terughoudendheid.
    • Kijken in de tegengestelde richting van de voorkeurshand.
    • Ongecontroleerde mondbewegingen zoals geeuwen of ongepaste glimlach.
    • Afwijkingen in micro-expressies: veranderingen in spierspanning rond mond, ogen of wenkbrauwen.
  3. Ga het gesprek aan.

Onthoud dat deze indicatoren geen harde bewijzen zijn, maar signalen die je alert maken. Houd daarom altijd rekening met de context en wees voorzichtig met het trekken van conclusies of wijzende vingertjes. Het doel is en blijft om een open gesprek te voeren met je collega en de waarheid naar boven te halen!

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Meer lezen?

Dagelijkse updates op social media

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan ons boeken Full Focus Op Wat Echt Belangrijk Is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Veelgestelde vragen over leugens herkennen

  • Hoe herken je liegende mensen?

    Ik raad altijd aan om eerst te kijken naar hoe een persoon normaal en bij stress reageer. Check dan afwijkend gedrag. Ga dan het gesprek aan, maar niet om te beschuldigen. Ga een gesprek aan en vraag eerst naar afwijkingen. Pas als je zeker hebt dat je met een leugen te maken hebt, dan kun je de confrontatie rustig aangaan.

  • Hoe weet je of iemand liegt op whatsapp?

    Tijdschrift de Libelle heeft dit reeds voor ons onderzocht. Dit zijn de 9 signalen die in Whatsapp wijzen op een leugen:

    1. Vage antwoorden.
    2. Van onderwerp veranderen.
    3. Lange reactietijd op een korte vraag.
    4. Reactie is onpersoonlijk en er is geen gebruik van persoonlijke voornaamwoorden.
    5. Het gesprek wordt verlaten na een vraag.
    6. In reactie van je vraag krijg je een compliment terug.
    7. Oversharing van details, waardoor de leugenaar om de hete brij heen kan draaien en vermijdt antwoord te geven.
    8. Het antwoord op je vraag is een kort verhaal.
    9. In de verdediging schieten.

  • Hoe weet je of iemand liegt aan de telefoon?

    Je kunt aan de telefoon niet met zekerheid horen of iemand liegt. Wel kun je letten op veranderingen in hoe iemand praat. Denk aan opvallend lange stiltes, veel omwegen, plotseling sneller of juist langzamer spreken, een andere toonhoogte of overdreven veel details geven om geloofwaardig te klinken.

    Let vooral op afwijkingen van iemands normale manier van praten. Trek niet te snel een conclusie. Zenuwen, vermoeidheid of stress kunnen dezelfde signalen veroorzaken. Controleer daarom het verhaal door open vragen te stellen zoals: “Kun je me precies meenemen in wat er gebeurde?” Vraag later nog eens naar hetzelfde onderwerp vanuit een andere hoek. Let vervolgens op tegenstrijdigheden in feiten, volgorde en tijdstippen. Eén verspreking zegt weinig maar een patroon van ontwijken en wisselende details verdient wel aandacht.

  • Hoe weet je of iemand liegt over vreemdgaan?

    Je weet nooit met zekerheid dat iemand liegt over vreemdgaan op basis van één signaal. Let daarom vooral op een combinatie van inconsistenties, ontwijking en veranderingen in gedrag.

    Mogelijke signalen zijn:

    • Het verhaal verandert bij doorvragen of belangrijke details kloppen niet met elkaar.
    • De ander geeft opvallend veel ongevraagde details om geloofwaardig over te komen.
    • Simpele vragen worden beantwoord met tegenvragen, boosheid of verwijten.
    • De ander antwoordt vaag, bijvoorbeeld: “Er is niets gebeurd”, zonder duidelijk te zeggen wat er wel is gebeurd.
    • Bepaalde onderwerpen, personen of momenten worden structureel vermeden.
    • Er ontstaan plotseling veranderingen rond telefoongebruik, bereikbaarheid, werktijden of intimiteit.
    • De ander bekent alleen wat jij al kunt aantonen en past het verhaal daarna steeds een beetje aan.
    • Woorden en gedrag spreken elkaar tegen. Iemand zegt bijvoorbeeld open te willen zijn maar weigert elk normaal gesprek.

  • Welke signalen kunnen wijzen op een leugen?

    Signalen die kunnen wijzen op een leugen zijn bijvoorbeeld:

    • Iemand geeft opvallend weinig details of juist veel ongevraagde uitleg.
    • Het verhaal verandert wanneer je later dezelfde vraag opnieuw stelt.
    • Antwoorden blijven vaag, ontwijkend of indirect.
    • Er zit een opvallende pauze tussen jouw vraag en het antwoord.
    • Woorden en lichaamstaal lijken niet bij elkaar te passen.
    • Iemand herhaalt jouw vraag om extra denktijd te winnen.
    • De persoon reageert ongewoon defensief, geïrriteerd of aanvallend.
    • Oogcontact, stemgebruik, spreektempo of houding verandert plotseling.
    • Iemand neemt afstand van de situatie met woorden als ‘die persoon’ in plaats van een naam.

    Het belangrijkste is dat de reactie niet pas bij wat je normaal van die persoon gewend bent.

  • Wat is pathologisch liegen?

    Een pathologische leugenaar liegt niet slechts een enkele keer, maar heel vaak. Bovendien zijn de leugens heel groots van aard, ingewikkeld vor details en levensecht neergezet. Het is bijna een slecht fantasyverhaal. Toch blijven de leugens komen en er worden telkens nieuwe onwaarheden aan de grote leugen toegevoegd. Deze leugens zijn zo gedetailleerd dat de leugenaar er zelf in gelooft en jij ook kunt twijfelen. Pathologisch liegen is an sich geen stoornis, maar kan wel veroorzaakt worden door een persoonlijkheidsstoornis als borderline of narcisme, maar ook een laag zelfbeeld, trauma of problemen met impulsbeheersing kan pathologisch liegen veroorzaken.

  • Hoe herken je een persoon die liegt?

    Niet aan de lange neus zoals bij Pinokkio helaas. Leugens herkennen vereist goed letten op iemands normale gedrag en ontstane afwijkingen in dit gedrag. Spreekt iemand bijvoorbeeld normaal altijd rustig, maar komt iemand nu ongemakkelijk of gejaagd over? Dan kan dat een teken zijn dat iemand je een leugen op de mouw spelt. Zeker weten doe je het echter pas als je kalm doorvraagt met open vragen, zoals: “Ik meen dat je net zei dat dit gebeurde en niet dat. Welke versie is nu juist?”

  • Hoe noem je iemand die liegt en manipuleert?

    Een leugenaar of manipulator. Wees voorzichtig met termen als narcist, psychopaat of pathologische leugenaar. Dat zijn geen gewone synoniemen en zulke labels kun je niet betrouwbaar plakken op basis van een paar leugens.

  • Hoe herken je inconsistenties in iemands verhaal?

    Je herkent inconsistenties door niet alleen te letten op wat iemand zegt, maar vooral op wat er verandert wanneer het verhaal opnieuw wordt verteld. Let bijvoorbeeld op deze signalen:

    • Belangrijke details wisselen, zoals tijdstippen, locaties, personen of de volgorde van gebeurtenissen.
    • Nieuwe informatie verschijnt pas nadat je doorvraagt.
    • Een antwoord past niet bij iets wat eerder is gezegd.
    • De persoon ontwijkt concrete vragen of geeft veel informatie die weinig met de vraag te maken heeft.
    • Het verhaal wordt steeds aangepast aan wat jij al weet.
    • De uitleg bevat gaten. Iemand beweert bijvoorbeeld ergens niet te zijn geweest, terwijl diegene ook vertelt wat daar precies gebeurde.
    • De mate van zekerheid verandert plotseling. Eerst weet iemand iets zeker, later is het ineens een gok.
    • Woorden en gedrag spreken elkaar tegen. Iemand zegt bijvoorbeeld dat iets onbelangrijk was, maar reageert opvallend fel wanneer je ernaar vraagt.

  • Hoe kun je iemand betrappen op leugens?

    Je kunt iemand niet met zekerheid op een leugen betrappen aan één blik, verspreking of zenuwtrekje. Je vergroot de kans dat onwaarheden zichtbaar worden door rustig en systematisch door te vragen. Laat de persoon eerst het hele verhaal vertellen zonder meteen te onderbreken. Vraag daarna naar concrete details, zoals tijdstippen, locaties, betrokken personen en de volgorde van gebeurtenissen. Stel dezelfde vraag later op een andere manier en vergelijk de antwoorden. Let vooral op belangrijke details die veranderen, verklaringen die niet logisch op elkaar aansluiten of antwoorden die steeds worden aangepast aan wat jij al weet.

    Handige vragen zijn:

    • “Kun je stap voor stap vertellen wat er gebeurde?”
    • “Wat gebeurde er vlak daarvoor?”

  • Hoe ziet iemands lichaamstaal uit bij liegen?

    Je lichaamstaal kan je bij liegen echt verraden. Hoe bewust je ook omgaat met je woorden, je lichaam geeft subtiele signalen van je leugen af:

    • minder of juist overdreven veel oogcontact maken
    • vaker knipperen
    • de lippen op elkaar persen
    • het gezicht aanraken
    • onrustig bewegen met handen en voeten
    • stijve schouders
    • versnelde ademhaling
    • vertraging in gesproken woorden
    • gespannen kaken

  • Is de lichaamstaal van mannen bij liegen anders dan bij vrouwen?

    Sommige onderzoeken vinden kleine verschillen tussen mannen en vrouwen, bijvoorbeeld in handbewegingen, spreekpauzes of de mate waarin spanning zichtbaar wordt. Die resultaten zijn echter niet consistent en verschillen sterk per persoon en situatie. Persoonlijkheid, stress, de ernst van de leugen en iemands normale communicatiestijl zeggen meestal meer dan geslacht. Iemand die weinig gebaren maakt, kan bij spanning bijvoorbeeld juist meer bewegen. Iemand die normaal veel oogcontact maakt, kan dit plots vermijden. Het gaat dus vooral om een verandering ten opzichte van normaal gedrag, niet om typische mannelijke of vrouwelijke leugensignalen.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat mensen helpt slimmer en efficiënter (samen)werken. Door het hele land geven we (online) trainingen, zoals time management, assertiviteit, gesprekstechnieken en snellezen. Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Bekijk onze website en blog of schrijf je in voor een van onze (digitale) trainingen.