Non verbale communicatie: doe (en laat) deze 3 dingen

Terwijl we vooral focussen op onze verbale communicatie, speelt zich er in elk gesprek een tweede schaduwgesprek af; dat van de non verbale communicatie. Hoé we iets zeggen is (bewezen) minstens zo belangrijk, en verdient daarom zeker zoveel aandacht als wát we zeggen. Daarvoor zijn 3 factoren van het grootste belang. Goed om even te weten.

Non verbale communicatie is real. Ons complete onderbewustzijn – dat hele gedeelte van de ijsberg dat onder zee ligt, terwijl we alleen het topje van ons bewustzijn zien – is aan het werk tijdens elk gesprek.

Ons complete onderbewustzijn – dat hele gedeelte van de ijsberg dat onder zee ligt, terwijl we alleen het topje van ons bewustzijn zien – is aan het werk tijdens elk gesprek.

Al sinds het eerste onderzoek naar die onderbewuste non verbale communicatie – Charles Darwin’s grote werk The Expression of the Emotions in Man and Animals uit 1872 – weten we dit. En sindsdien tuimelden de onderzoeken over elkaar heen. Algehele conclusie, circa 150 jaar aan onderzoeken later:

Non verbale communicatie is real. Het bepaalt hoe je overkomt, in elk gesprek, minstens zozeer als door je verbale communicatie. Een enorme factor, als je bewust goed wil overkomen in je communicatie als professional en in elk privé gesprek.

non verbale communicatie

Non verbale communicatie bepaalt hoe je overkomt, in elk gesprek, minstens zozeer als door je verbale communicatie.

Hoe non verbale communicatie het verschil maakt

Wat onderzoekers bewezen, maar dan in andere woorden: we hebben een hele gereedschapskist aan communicatiemiddelen, maar we gebruiken er slechts één bewust. De focus ligt altijd op onze woorden. We maken ons druk om wat we zeggen, meer dan hoe we het zeggen.

We proberen de woorden van een presentatie foutloos te onthouden, en oefenen wat er gezegd kan worden in een sollicitatiegesprek telkens opnieuw in ons hoofd. Wat we aan ons voorbij laten gaan is, hoe we erbij staan in die presentatie. En wat we met onze gezichtsuitdrukking doen in dat sollicitatiegesprek. Juist de zaken die het verschil maken, méér dan onze woorden!

Het verschil tussen een ontwikkelde en succesvolle professional, of een geliefd en innemend persoon, zit hem in die non verbale communicatie. Zij zijn zich namelijk niet alleen bewust van de andere communicatiemiddelen in hun gereedschapskist, ze gebruiken alle vormen van non verbale communicatie bovendien opzettelijk om elke boodschap en elk gesprek kracht bij te zetten. Dit verhoogt de waarde van hun woorden en hun houding als professional.

De focus ligt altijd op onze woorden. We maken ons druk om wat we zeggen, meer dan hoe we het zeggen. Onterecht.Click To Tweet

Ben je je onbewust van al die andere non verbale communicatie tools, dan mis je niet alleen de kans om zo waardevol en innemend over te komen; je wekt daarnaast waarschijnlijk ook nog eens miscommunicatie in de hand. Dat wil zeggen: komt je verbale communicatie (wat je zegt) niet overeen met je verbale communicatie (hoe je het zegt), dan stuur je gemengde signalen uit. En dat komt je geloofwaardigheid of de aandacht die mensen hebben voor wat je zegt niet bepaald ten goede. Bepaald niet, zelfs.

non verbale communicatie

Gebruik je je complete toolbox, dan heb je niet alleen in de hand wat je zegt, maar ook hoe dat overkomt. En daarmee:

  • Hoeveel aandacht iemand heeft voor wat je zegt.
  • Hoe geloofwaardig je woorden overkomen.
  • Hoe positief of negatief je overkomt.
  • Hoe goed je als persoon onthouden wordt.
  • Hoeveel indruk je maakt.
  • Hoe zelfverzekerd je overkomt.
  • Hoezeer je op je gemak bent.
  • Hoeveel interesse jij voor je gesprekspartner hebt.
  • Of je gefrustreerd, onzeker, ongeduldig of stiekem verveeld je bent.

Wil je dit in de hand hebben, dan is het zaak om al je communicatie-gereedschap te kennen en te gebruiken. Doelmatig en bewust, als een professional. Alleen zo krijg je wat non verbale communicatie expert Nick Morgan – auteur van het HBR boek ‘Power Cues’ – “the second conversation” onder controle. Het non verbale schaduwgesprek dat jij en je gesprekspartner onderbewust leiden, naast het bewuste verbale gesprek.

Hou je “second conversation” onder controle: het non verbale schaduwgesprek dat jij en je gesprekspartner onderbewust leiden, naast het bewuste verbale gesprek.Click To Tweet

En dat onderbewustzijn is niet te onderschatten, net als het schaduwgesprek. Het vormt een ruime meerderheid van de indruk die je maakt op de ander, in verhouding tot je verbale communicatie. Precies die onderbewuste indrukken, is wat onderzoekers keer op keer onder de loep namen in de afgelopen 150 jaar.

Met indrukwekkende uitkomsten. Logisch, als je alleen al bedenkt dat ons onderbewuste brein maar liefst 11 miljoen bits aan informatie per seconde kan verwerken, terwijl ons bewuste brein zich tot 40 bits beperkt. Begrijpelijk dat we instinctief het grootste deel van de informatieverwerking delegeren naar het grootste gedeelte van de bewustzijns-ijsberg, onder water.

Zo ontdekten MIT researchers bijvoorbeeld dat het succes van een durfkapitaal pitch nauwkeurig bepaald kan worden door de non verbale signalen te volgen.

Welke non verbale signalen dan het verschil maken, en jouw (schaduw)gesprek bepalen? De volgende…

Dé signalen die het verschil maken

Nick Morgan:

“We hebben een hoop intuïtieve wijsheid over hoe communicatie werkt, gebaseerd op gezond verstand. Sommige dingen zijn waar, maar een hoop is niet waar, zoals de neurowetenschap ons nu laat zien.”

Wat het grote verschil maakt in die bepalende non verbale communicatie, zijn daarom uiteindelijk 3 dingen, volgens Morgan:

  1. Weten welke non verbale signalen er zijn en wat ze onbewust uitdragen.
  2. Bewust worden van je eigen non verbale communicatie.
  3. Je non verbale communicatie in lijn brengen met je verbale communicatie.

non verbale communicatie

Welke, wat en hoe? 3 tips om deze 3 factoren helemaal in eigen handen te houden. Bewust, doelmatig en vooral praktisch jou als professional.

1. Ken de belangrijkste non verbale signalen

De lijst is oneindig lang. Door 150 jaar aan research naar deze signalen, zouden we een boek kunnen vullen met alle informatie. Een hoop is wél echt voor de hand liggend, en weet je als gezond mens met gezond verstand al: kijk je op je horloge, dan ben je verveeld of wil je weg, rol je met je ogen, dan ben je het oneens of ben je gefrustreerd, zit je met ongekamde haren en vuile kleren in een sollicitatiegesprek, dan maak je een minder goede indruk dan wanneer je netjes verzorgd verschijnt.

Maar Morgan gaf aan dat er een hoop non verbale communicatie ook behoorlijk verrassend werkt. Signalen die je waarschijnlijk nog niet kende, of niet bewust van was hoe belangrijk ze zijn in je communicatie. Of complete misvattingen, in dat gezonde verstand.

Een hoop non verbale communicatie werkt behoorlijk verrassend. Signalen die je waarschijnlijk nog niet kende, of niet bewust van was hoe belangrijk ze zijn in je communicatie.Click To Tweet

Daarom wél een complete lijst van de verrassende elementen in non verbale communicatie. De ontdekkingen die neurowetenschappers door de jaren heen deden, die de moeite waard zijn om even toe te voegen aan je gezond verstand-lijst van non verbale signalen.

Dé do’s en dont’s:

Zet je handen niet op je heupen.

Het is waarschijnlijk (onbewust) bedoeld als een teken van ontspanning en zelfverzekerdheid, je handen losjes op je heupen. Maar de grens naar agressie en gespannenheid is dun, en zo overschreden in de ogen van je gesprekspartner. Je kan al gauw intimiderend overkomen, doordat je jezelf groter maakt en meer plek in de ruimte inneemt. Het kan bovendien een starthouding voor aanval zijn, vanuit onze fysieke prehistorische geschiedenis. Beter: hou je armen laag en dynamisch, met je handpalmen geopend. Dit houdt je houding open en gesprek gaande.

non verbale communicatie

Blijf van je oorlel af.

Je oorlel vastpakken of er lichtjes aan trekken terwijl je spreekt, toont onbewust aan dat je je kwetsbaar voelt, of dat je rechtuit aan het liegen bent. Het is namelijk een fysiek kalmerend middel. Goed mee oppassen, dus.

Wacht tot de ander is uitgesproken.

Je hele wezen wil instinctief maar één ding in elk gesprek: spreken. En dat mag, maar niet teveel. Zorg dat je vooral (80%) luistert, en pas spreekt (20%) zodra je aan de beurt bent. Dat betekent: zodra de ander werkelijk is uitgesproken, en er een stilte valt. Niet zodra iemand het laatste woord van z’n zin heeft uitgesproken en jij er meteen bovenop duikt met je reactie.

Richt jezelf fysiek niet op de deur.

Deze doen we vaak onbewust: onszelf op de uitgang richten. Al is het maar met je één voet, die richting de deur staat, omdat we eigenlijk liever vertrekken of in een redelijk onaangenaam gesprek zitten. In alle gevallen geldt: richt je hele wezen op datgene waar je aandacht naartoe moet gaan. Je gesprekspartner. Wil je weg, rond het gesprek dan netjes af en richt je dán naar de uitgang.

Lach alleen als het echt grappig is.

We zijn vanuit ons sociale wezen geneigd om geforceerd te lachen, zodra het duidelijk is dat iemand een grap maakt. Je wil sociaal geaccepteerd en leuk gevonden worden, dus er ontsnapt direct een luide lach uit je mond. Pas daarmee op, want ons onderbewustzijn weet meteen wat er aan de hand is, wanneer de lach onoprecht is. Glimlach als het duidelijk is dat de ander een grap maakt, maar je vermaak niet vanuit je tenen komt. Lach oprecht hardop, wanneer je gewoon moet lachen.

Kijk niet weg.

Zoek je even naar je woorden of graaf je naar een herinnering, dan heb je de neiging om op even weg te kijken. Je blik beweegt naar boven, links of rechts. Maar pas hiermee op: naar boven en naar rechts kijken toont aan dat je in je rechterhersenhelft aanspreekt, het gedeelte dat goed is voor creativiteit en fantasie. Het onderbewustzijn interpreteert dit als “waarschijnlijk is deze informatie uit de duim gezogen”. Kijk je naar links, dan spreek je het visueel ondersteunende gedeelte van je linkerhersenhelft aan, maar ook dat is niet veilig. Omdat de ander tegenover je staat in een gesprek, kan links en rechts onbewust door elkaar gehaald worden. Beter: gewoon niet links, rechts, omlaag of omhoog kijken, maar je gesprekspartner gewoon losjes aankijken terwijl je spreekt.

Je openingszin is een glimlach.

Gedragsonderzoeker Vanessa Van Edwards verkondigde het al in dit artikel. Focus bij jezelf introduceren niet op wat je gaat zeggen, maar let erop dat je een glimlach op je gezicht hebt terwijl je handen schudt. Ook goed: houd je handdruk ferm. Precies tussen knijpen en levenloos in de hand van de ander leggen in.

Knik niet teveel.

Je bent geneigd om lichtjes met je hoofd te knikken, zodra de ander spreekt. Het toont dat jullie op één lijn zitten en je het eens bent of begrijpt wat de ander zegt. Maar pas goed op, want teveel knikken zet je juist in een onderdanige en ongeloofwaardige positie. Je kunt het niet overal mee eens zijn. Knik bewust, zodra je iets treft waar je het volledig mee eens bent of wanneer de ander iets complex uitlegt en je wil aantonen dat je het begrijpt.

Hou je mond vrij.

De hand over de mond wordt door velen gebruikt als (onbewuste) manier om te zeggen dat je aandachtig luistert. Zo komt het echter niet over, maar als een indicatie dat je iemand probeert te misleiden of liegt. Wil je aandacht uitstralen op een comfortabele en veilige manier, hou je hand dan liever onder je kin, maar niet voor je mond.

Knijp niet met je ogen.

Mensen doen het vaak in een gesprek om ook weer aandacht aan te tonen. Je ogen lichtjes toeknijpen lijkt of je in je opneemt wat de ander zegt en erover nadenkt, toch? Nee, het komt eerder over alsof je iemand negatief evalueert. Alsof je erg kritisch bekijkt wat er tegen je gezegd wordt en je er nogal sceptisch tegenover staat. Bovendien is het een indicatie van hoofdpijn of ongemak. Niet wat je wil uitstralen.

Blijf van je neus af.

Zit je teveel aan je neus, dan kan iemand denken dat je liegt. Hoe meer je aan je neus zit, hoe meer je namelijk onbewust uitstraalt dat je ergens nerveus over bent. De klinische verklaring hiervoor is dat wanneer je bloeddruk stijgt (bij spanning), hoe groter de bloedtoevoer naar je neus is, waardoor het licht jeukt. Heb je een echte kriebel, dan wrijf je één keer krachtig over je neus. Heb je zo’n lichte verhoogde bloeddruk, dan blijf je herhaaldelijk kort je neus aanraken. Onbewust.

2. Word je bewust van je eigen signalen

Je kent nu een aantal belangrijke en  veelvoorkomende signalen. Wat je nu wil, is deze onbewuste handelingen richting bewuste handelingen sturen.

“Door te oefenen kunnen we veel van dat schaduwgesprek verplaatsen van de duisternis naar het licht”, zegt Morgan.

De non verbale signalen van het onderbewuste naar het bewuste brengen, dus. Gewoon door het besef te hebben van non verbale communicatie, de belangrijkste signalen te kennen en bewust te zijn van je eigen handelen.

Breng je non verbale signalen van het onderbewuste naar het bewuste. Gewoon door je bewust te zijn van je eigen handelen.Click To Tweet

Zit jij inderdaad veel aan je neus, nu je er op let? Zie je opeens dat je ene voet richting de deur staat? Blijk je een fervent ja-knikker te zijn? Ben je vanaf nu bewust van je eigen non verbale communicatie, dan zullen de signalen zich aan je openbaren.

non verbale communicatie

En niet gestrest raken nu; je hoeft niet in elk gesprek de bovenstaande signalen uit je hoofd te leren en ze voor jezelf af te tikken tijdens je praatje. Dat zou alleen maar afleiden van de aandacht die je volledig voor het gesprek nodig hebt. Wat je moet doen is slechts één ding, om dat bewustzijn in werking te stellen:

3. Bepaal je doel vóór elk gesprek

Noem het een doel, of een intentie. Je bepaalt in elk geval voor elk gesprek, heel kort, voor jezelf waar je ermee naartoe wil. Dat kan bestaan uit één woord, of uit een bepaalde complete gedachte.

  • Wat wil ik uit deze klant meeting halen? – Vertrouwen.
  • Wat is het doel van deze presentatie? – Mijn collega’s overtuigen.
  • Hoe wil ik overkomen in dit sollicitatiegesprek? – Als een zelfverzekerde professional.

Heb je dit doelbewust gesteld, dan volgt de onbewuste communicatie vanzelf. Je onderbewustzijn heeft de paar bits aan bovenstaande informatie verwerkt, en kan er nu zelfstandig mee aan de slag. Je weet wat je (wel en niet) moet doen, je onderbewustzijn zal het regelen zodra het richting krijgt. Is de richting “geloofwaardig overkomen”, dan zal je onbewust wegblijven bij je neus en niet meer alle kanten op kijken.

Zodra jij weet wat je (wel en niet) moet doen, zal je onderbewustzijn het communicatief regelen, mits het richting krijgt. Click To Tweet

Samengevat

Vertrouw op de enorme capaciteit en kundigheid van je onderbewustzijn – van die complete ijsberg onder water – en laat hem zijn taak uitvoeren in jouw communicatie. Gewoon door te weten wat de non verbale signalen zijn, volgens je gezond verstand en uit die verrassende lijst (1), door je bewust te zijn van je eigen uitingen van die signalen (2) en door je gespreksdoel telkens heel even te bepalen voordat de communicatie gaat rollen (3); verbaal én non verbaal.

non verbale communicatie

X