Welke soorten gesprekken zijn er?

Niet elk gesprek vraagt om dezelfde aanpak. Een overleg met collega’s voer je anders dan een slechtnieuwsgesprek, debat of informeel praatje tijdens de koffiebreak. Toch stap je vaak zonder na te denken een gesprek in, met misverstanden of frustratie als gevolg. Leer daarom de soorten gesprekken herkennen en ontdek hoe je deze goed voert, zodat miscommunicatie verleden tijd is vanaf nu!

Wat komt aan bod:

1. Wat is een gesprek eigenlijk?
2. Waarom is herkenning van de verschillende soorten gesprekken belangrijk?
3. Hoe herken je het soort gesprek dat je voert?
4. Welke soorten gesprekken heb je op je werk? De 4 hoofdgroepen
5. Wat zijn de zeven soorten gesprekken?
6. Wat is de conversatieanalyse?
7. Wat zijn de valkuilen van de verschillende soorten gespreksvormen?
8. Hoe kies je de juiste aanpak voor een gesprek? 7 tips
9. Betere gesprekken voeren na een eendaagse training Gesprekstechnieken
10. Veelgestelde vragen over soorten gesprekken

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is een gesprek eigenlijk?

Terug naar de basisschool, denk je nu, maar soms moet je echt even bij het begin beginnen om een voedingsbodem voor je artikel te creëren. Dus bear with me: wat houdt een gesprek nu precies in? Als je het mij vraagt is een gesprek de uitwisseling van informatie, ideeën, gevoelens of meningen tussen twee of meer mensen. De deelnemers reageren op elkaar door te spreken, te luisteren en vragen te stellen. Een gesprek synoniem is daarom niet voor niks: gedachtewisseling.

Gesprekken kun je op basis van het doel, de toon en de richting van de communicatie indelen in categorieën: de gesprekssoorten. Deze helpen je een bepaald gespreksdoel te bereiken en bepalen ook de aanpak die hierbij past.

Waarom is herkenning van de verschillende soorten gesprekken belangrijk?

Door verschillende soorten gesprekken te herkennen, weet je beter wat het doel is en welke aanpak daarbij past. Een tirade vraagt bijvoorbeeld om andere handelingen dan een debat of een toespraak. Die herkenning helpt je vervolgens om gerichter te luisteren, duidelijker te reageren en sneller tot een bruikbare uitkomst te komen. Verdere voordelen zijn;

• je voorkomt ruis
• je kunt conflicten tijdig bijsturen
• gesprekken worden voorspelbaarder, want je weet wat er van je verwacht wordt
• minder piekeren
• je communiceert doelgerichter
• je hebt meer overzicht
• minder stress
• meer zelfvertrouwen
• groter gevoel van controle
• minder frustratie

Wil je meer weten over hoe je minder kunt piekeren? Kijk dan eens deze aflevering van de Tijdwinst Podcast met Björn Deusings, productiviteitsexpert en persoonlijke effectiviteitscoach, en Maggs Rippen, communicatie-expert, over wat piekeren veroorzaakt en hoe je het stopt.

Hoe herken je het soort gesprek dat je voert?

Om te weten in welk soort gesprek je zit, moet je eerst letten op drie factoren:

1. de richting van de communicatie: is er sprake van eenrichtings- of tweerichtingsverkeer? Spreek jij en luistert de ander/de rest? Spreekt iemand en luister jij alleen maar? Eenrichtingsverkeer. Spreek jij, luistert de ander en zegt diegene iets terug, waar jij weer op reageert, enzovoorts? Tweerichtingsverkeer.
2. de toon van het gesprek: samenwerkend of competitief. Spreekt iemand vooral voor eigen parochie, dan gaat het om een competitief gesprek. Spreekt iemand met openheid voor perspectieven en belangen van anderen, dan gaat het om een samenwerkend gesprek.
3. het doel van het gesprek: dit haakt een beetje aan bij de toon van het gesprek. Maar als je een gesprek voert, dan wil je iets bereiken: ofwel info uitwisselen ofwel emoties uiten ofwel overtuigen.

Welke soorten gesprekken heb je op je werk? De 4 hoofdgroepen

Op basis van bovenstaande drie variabelen, krijg je 4 opties voor je gesprek:

1. De toespraak
2. De dialoog
3. De tirade
4. Het debat

1. De toespraak

Een toespraak, zul je het met me eens zijn, is een vorm van eenrichtingsverkeer. Er is meestal een spreker aan het woord, die als doel heeft zijn luisteraars informatie te geven. Dit is een samenwerkende gespreksvorm, net als de dialoog.

Voorbeelden:

• een professor spreekt zijn collegezaal toe over het huidige nationale politieke klimaat
• een welkomsttoespraak van de baas voor nieuwe medewerkers
• een nieuwjaarstoespraak van de directie
• de TED-talks

2. De dialoog

De dialoog is ook een samenwerkend gesprek. Het verschil met de toespraak is echter dat er nu sprake is van tweerichtingsverkeer. Hierin spreken 2 of meer personen met elkaar om informatie uit te wisselen en een relatie met elkaar op te bouwen.

Voorbeelden:

• een voortgangsgesprek tussen een medewerker en leidinggevende
• een klantgesprek over wensen, verwachtingen of klachten
• een overleg tussen collega’s
• een verkoopgesprek met een potentiële klant

3. De tirade

De tirade is een competitief gesprek via eenrichtingsverkeer. Hierin is er altijd 1 spreker die zijn emoties en overtuigingen uit aan 1 of meer personen. Ofwel door hen te intimideren, als zij niet dezelfde overtuiging delen, ofwel door hen te inspireren, als zij (mogelijk) wel dezelfde overtuiging delen.

Bijvoorbeeld:

• een collega spreekt zich boos en verontwaardigd uit over afspraken die niet worden nagekomen
• een leidinggevende die tijdens een vergadering langdurig uitvalt tegen het team vanwege tegenvallende resultaten
• een klant die aan de telefoon blijft schreeuwen over een fout of vertraging

4. Het debat

Het debat is ook competitief van aard, maar in tegenstelling tot de tirade is hier geen sprake van eenrichtingsverkeer. Het is een gesprek met 1 of meer deelnemers, waarbij je meerdere kanten van een verhaal probeert te belichten om samen tot een oplossing te komen.

Voorbeelden:

• een gesprek over de invoering van thuiswerkdagen
• een debat over de keuze tussen twee nieuwe website designs
• een gesprek over de voor- en nadelen van werken met AI
• een overleg waarin voor- en tegenstanders van een beleidswijziging hun argumenten geven

Wat zijn de zeven soorten gesprekken?

Gesprekken zijn op verschillende manieren verder in te delen met deze 4 hoofdgroepen in mind. Kijk je beter naar het doel van een gesprek, dan kun je nog de volgende zeven subsoorten onderscheiden:

1. Informatief gesprek
2. Adviesgesprek
3. Probleemoplossend gesprek
4. Besluitvormend gesprek
5. Feedbackgesprek
6. Conflictoplossend gesprek
7. Sociaal of persoonlijk gesprek

1. Wat is een informatief gesprek?

Een informatief gesprek is een gesprek waarin iemand kennis, feiten of uitleg deelt. Het doel is vooral dat de ander iets begrijpt of op de hoogte is.

Voorbeelden informatief gesprek:

• een instructie over een nieuwe werkwijze
• een uitleg tijdens een onboarding
• een projectleider die de planning bespreekt

Een informatief gesprek kan verschillende vormen aannemen. Meestal is het een dialoog, omdat de ander vragen kan stellen en om verduidelijking kan vragen. Geeft één persoon langere tijd uitleg zonder veel interactie, dan lijkt het meer op een toespraak.

2. Wat is een adviesgesprek?

Een adviesgesprek is een gesprek waarin iemand meedenkt over een vraag, probleem of keuze en vervolgens een onderbouwd advies geeft. Het doel is niet om de beslissing over te nemen (dat is meer een probleemoplossend/helpend gesprek), maar om de ander te helpen een passende keuze te maken.

Voorbeelden van adviesgesprekken zijn:

• een persoonlijke effectiviteitscoach die meedenkt over een volgende stap
• een hypotheekadviseur die verschillende hypotheekvormen bespreekt
• een leidinggevende die een medewerker adviseert over zijn aanpak

Een adviesgesprek valt meestal onder de dialoog. Beide personen wisselen informatie uit, stellen vragen en onderzoeken samen wat passend is. Soms bevat het gesprek een korte toespraak, bijvoorbeeld wanneer de adviseur uitgebreid uitleg geeft hoe hij tot het advies gekomen is.

3. Wat is een helpend gesprek?

Een helpend of probleemoplossend gesprek is een gesprek waarin je samen onderzoekt wat er aan de hand is, waardoor het probleem ontstaat en welke oplossing haalbaar is. De nadruk ligt op luisteren, doorvragen, ordenen en concrete vervolgstappen bepalen. Het adviesstukje van een adviesgesprek ontbreekt dus compleet.

Voorbeelden van probleemoplossende gesprekken:

• een collega die helpt bij het oplossen van een vastgelopen project
• een klantenservicemedewerker die zoekt naar een passende oplossing voor een klacht
• een teamoverleg waarin besproken wordt hoe terugkerende fouten kunnen worden voorkomen

Een helpend gesprek valt vooral onder de dialoog. Beide gesprekspartners leveren informatie, stellen vragen en denken mee over een oplossing.

4. Wat is een besluitvormend gesprek?

Een besluitvormend gesprek is een gesprek waarin twee of meer mensen verschillende mogelijkheden bespreken en uiteindelijk een keuze maken. Het doel is om belangen, argumenten en gevolgen tegen elkaar af te wegen en duidelijke afspraken te maken over wat er daarna gebeurt.

Voorbeelden van besluitvormende gesprekken zijn:

• een team dat kiest welk project als eerste wordt uitgevoerd
• een sollicitatiecommissie die beslist welke kandidaat wordt aangenomen
• een projectgroep die een planning of budget vaststelt
• directieleden die besluiten of een nieuw product wordt gelanceerd

Een besluitvormend gesprek valt meestal onder de dialoog, omdat de deelnemers informatie uitwisselen en samen naar een keuze toewerken. Wanneer er duidelijke tegengestelde standpunten zijn, kan het gesprek tijdelijk de vorm van een debat aannemen.

5. Wat is een feedbackgesprek?

Deze ken je waarschijnlijk wel. Een feedbackgesprek is erop gericht om je feedback te geven (positief of negatief), zodat jij verder kunt groeien en jezelf ontwikkelen.

Voorbeelden van een feedbackgesprek zijn:

• een leidinggevende die met een medewerker bespreekt wat goed ging en wat beter kan
• een collega die een andere collega aangeeft dat afspraken regelmatig niet worden nagekomen
• een docent die met een student een opdracht bespreekt
• een klant die terugkoppeling geeft over de dienstverlening

Een feedbackgesprek valt vooral onder de dialoog. De een geeft feedback en de ander krijgt ruimte om te reageren, vragen te stellen en zijn perspectief te delen.

Wanneer één persoon echter alleen kritiek uit, zonder naar de ander te luisteren, krijgt het gesprek meer weg van een toespraak. Loopt de emotie hoog op en volgt er een lange boze uitbarsting, dan kan het feedbackgesprek ook net zo snel veranderen in een tirade.

6. Wat is een conflictoplossend gesprek?

Bij een conflictoplossend gesprek gaan twee of meer betrokkenen (meestal met een bemiddelaar) doelgericht met elkaar in gesprek om een botsing of verschil van inzicht bespreekbaar te maken. Ze onderzoeken waar het probleem werkelijk vandaan komt en zoeken samen naar een oplossing waar iedereen achter kan staan of naar een manier om de onderlinge relatie te herstellen. Dit wordt ook wel een conflicthanteringsgesprek genoemd.

Voorbeelden van een conflicthanteringsgesprek:

• ruzie tussen twee medewerkers oplossen
• pestgedrag op de werkvloer aanpakken
• twee afdelingen die afspraken maken over verantwoordelijkheden

Een conflictoplossend gesprek valt vooral onder de dialoog. Beide partijen moeten kunnen uitleggen wat er speelt, naar elkaar luisteren en samen naar een oplossing zoeken. Het kan tijdelijk op een debat lijken wanneer de deelnemers hun standpunten verdedigen.

Let op: het conflictoplossend gesprek is een van die lastige gesprekken die je soms moet voeren. Doe je dit niet goed, dan slaat het gesprek om in een lange boze uitbarsting vol verwijten en dan is er dus meer sprake van een tirade. In dat geval wordt het conflict meestal eerder groter dan kleiner.

7. Wat is een sociaal gesprek?

Een sociaal of persoonlijk gesprek is een gesprek waarin het contact tussen mensen centraal staat. Je wisselt persoonlijke ervaringen, gevoelens, interesses of alledaagse gebeurtenissen uit.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een gesprek met een collega over het weekend
• een vriend die vertelt hoe het met hem gaat
• twee teamleden die elkaar tijdens de lunch beter leren kennen

Zo’n gesprek valt vooral onder de dialoog, omdat beide personen iets delen en op elkaar reageren.

Wat is het verschil tussen persoonlijke en zakelijke gesprekken?

Ik zou sociale gesprekken bovendien rekenen onder de informele gesprekken, waar ik de overige 6 gespreksvormen meer onder de term formeel gesprek zou scharen. Wat is een informeel gesprek? En wat is nou het verschil tussen een formeel en informeel gesprek?

Een informeel gesprek ontstaat spontaan en kent minder vaste regels. De toon is losser, persoonlijker en vaak minder doelgericht, terwijl een formeel gesprek volgens duidelijke afspraken verloopt. Formele gesprekken hebben namelijk een concreet doel of rol die je aan moet nemen. De toon is meestal zakelijker en deelnemers letten bewuster op hun woordkeuze en houding.

Het verschil zit dus vooral in de setting, toon, structuur en onderlinge verhouding. Toch kunnen beide vormen in elkaar overlopen. Tijdens een sollicitatiegesprek kun je bij een klik met de leidinggevende best al uitweiden over je alledaagse hobby’s, zoals het schrijven van een boek (been there, done that).

Wat is de conversatieanalyse?

Onderzoekers delen gesprekken op verschillende manieren in, afhankelijk van wat ze bestuderen. De ene onderzoeker kijkt naar het doel van het gesprek terwijl een ander let op de deelnemers, de context of de manier waarop het gesprek verloopt. Een bruikbare wetenschappelijke basis vind je in de conversatieanalyse van taalkundige Auli Hakulinen. Hakulinen onderscheidt drie dimensies die bij vrijwel ieder gesprek een rol spelen:

1. Het communicatiekanaal: een gesprek kan alleen hoorbaar zijn, alleen visueel verlopen of beide combineren. Het kanaal beïnvloedt bijvoorbeeld hoe mensen een gesprek openen, afsluiten en beurten verdelen.
2. Aantal deelnemers: een gesprek kan plaatsvinden tussen twee mensen of tussen meerdere personen. Bij een groepsgesprek ontstaan andere patronen, omdat deelnemers moeten bepalen wie aan het woord is en tot wie een opmerking gericht is.
3. Alledaags of institutioneel: een informeel gesprek tussen collega’s verloopt meestal vrij. Een functioneringsgesprek, sollicitatiegesprek of interview heeft vaker vaste rollen, een bepaald doel en een herkenbare opbouw.

Het belang van Hakulinens onderzoek zit vooral in de manier waarop zij gesprekken indeelt. Ze presenteert geen definitieve lijst met losse gesprekstypen. Ze laat juist zien dat je gesprekken langs meerdere dimensies moet bekijken. Daarmee voorkomt haar onderzoek dat een gesprek te snel in één vast hokje wordt geplaatst.

Wat zijn de valkuilen van de verschillende soorten gespreksvormen?

Zit je niet op dezelfde golflengte over het type gesprek of zit je in een heel ander type gesprek dan je zou willen zitten, dan ben je in een gespreksvalkuil gestapt (als luisteraar of spreker). Gelukkig bestaat er voor elke valkuil ook weer een ladder om eruit te klimmen. En uiteraard: bij de verschillende soorten gesprekken, horen ook verschillende soorten valkuilen en verschillende soorten ladders.

Meestal is het ontdekken van de valkuil (“Hé, maar dit is geen discussie meer. Dit is meer een tirade!”) voldoende om eruit te klimmen en positief bij te sturen. Soms is er iets meer nodig.

Dit zijn de bekendste valkuilen van de verschillende gesprekstypes en hoe je eruit klimt:

1. Van dialoog naar toespraak naar tirade.
2. Van tirade naar debat.

1. Van dialoog naar toespraak naar tirade

Dit is er eentje waar je zomaar in verzeild raakt, zonder dat je het doorhebt. Zeker wanneer je het verschil niet kent tussen de 3 gesprekssoorten.

Voorbeeld van een 1-op-1 gesprek over een gemiste deadline:

• Medewerker: “Ik liep vast doordat ik de cijfers van finance pas laat kreeg.”
• Leidinggevende: “Wanneer kreeg je die precies?”
• Medewerker: “Donderdagmiddag. Daardoor kon ik het rapport niet op tijd afronden.”
• [Van dialoog naar toespraak] Leidinggevende: “We moeten als team beter vooruit kijken. Een deadline halen betekent dat je op tijd controleert welke informatie je nodig hebt, afhankelijkheden signaleert en direct aan de bel trekt als iets dreigt mis te gaan.”
• [Van toespraak naar tirade] Leidinggevende: “Maar dit gebeurt dus iedere keer! Altijd is er wel iets of iemand waardoor het niet lukt. Finance is te laat, de planning klopt niet of de opdracht was zogenaamd onduidelijk. Ik ben er eerlijk gezegd helemaal klaar mee dat ik steeds achter iedereen aan moet lopen!”

Dit is een duidelijk voorbeeld van het feit dat er geen info meer uitgewisseld wordt, maar er worden emoties gespuid en die gaan maar een kant op. Actief luisteren en empathisch denken is er niet meer bij. Jullie zitten in een conflict.

Hoe los je dit nu op?

Herken je de overgang, doordat je de kenmerken ziet (“dit is geen tweerichtingsverkeer meer” bijvoorbeeld) dan heb je meteen de ladder te pakken om uit je valkuil te klimmen. De oplossing: benoem wat je herkent.

Voorbeeldzin:
“Ik merk dat we geen dialoog meer aan het voeren zijn, maar we ieder onze eigen tirade aan het afsteken zijn. Laten we weer één voor één spreken en naar elkaar luisteren.”

Spreek met elkaar, niet tegen elkaar als je in die dialoog wil blijven.

2. Van debat naar tirade

Je had een goed debat met je collega over het nieuwe organisatiebeleid, maar bij je collega kwamen er ineens toch wat emoties om de hoek kijken, waardoor je ineens bent afgegleden tot een tirade. Je collega blijft maar op felle toon spreken over het grote falen van het beleid. Je leidinggevende wordt te gronde gericht, HR krijgt ervan langs en je merkt dat je gewoonweg ongemakkelijk wordt van zijn felle woordenstroom.

Je kunt een poging wagen om van de tirade een debat te maken. Dus terug van eenrichtingsverkeer naar tweerichtingsverkeer (maar ja… probeer die tirade maar eens te onderbreken). Werkt dat niet of wil je het niet, dan kun je het gesprek netjes afsluiten.

Reageer zo als je het niet eens bent met de felle kritiek van je collega:
“Ik hoor wat je zegt en hoewel ik het niet eens ben met alles, vind ik het fijn dat je de tijd hebt genomen om je gedachten hierover met me te delen. Interessant om te weten hoe je hierover denkt.”

Hoe kom je nu uit deze toehoorders valkuil?

En voeg het volgende toe als je van de tirade alsnog een gezond debat wil maken:
“Vind je het oké als ik nu mijn mening hierover deel?”

Zegt hij nee? Bedank hem dan voor z’n eerlijkheid en opper om het gesprek misschien een andere keer voort te zetten, als de gemoederen bedaard zijn.

Een debat win je niet door je empathie uit te zetten. Juist als je het oneens bent, helpt het om te begrijpen waar de ander vandaan komt. Begrip is geen automatische instemming. #communicatie #debat #gesprekstechnieken

— Tijdwinst.com (@tijdwinst) August 19, 2026

Zegt hij ja? Wees dan zorgvuldig in hoe je jouw mening neerzet. Gewoon als een debat. Blijf dus weg van de tirade-kenmerken:

• Betrek er geen sterke emoties bij en blijf empathisch.
• Hou het bij feiten en jouw persoonlijke ervaringen of perspectieven.
• Krijg je te maken met felle onderbrekingen, herinner je gesprekspartner er dan rustig aan dat hij accepteerde om jouw kant van het verhaal toe te horen.
• Vraag hem vriendelijk om je te laten uitspreken.
• Ben je klaar met je reactie, bedank hem dan voor zijn interesse en geduld
• Geef aan dat je benieuwd bent hoe hij er nu over denkt.

Wil je gewoon weg uit het gesprek en niet (meer) ingaan op zijn tirade? Laat het dan bij je eerste reactie. “Bedankt voor het delen, interessant, adios.” No hard feelings en ieder gaat weer z’n eigen weg.

Hoe kies je de juiste aanpak voor een gesprek? 7 tips

Ik zei al eerder dat je je eerst bewust moet zijn van in welke gespreksvorm je zit en welk soort gesprek je eigenlijk zou willen voeren. Bewustwording is dus volgens mij stap 1 om een goed gesprek te kunnen voeren. Verder heb ik in de eendaagse training Gesprekstechnieken van tijdwinst.com nog 7 algemene tips opgedaan om beter te worden in gesprekken voeren. Komen ze:

1. Probeer niet je gelijk te behalen.
2. Trek niet altijd het gesprek naar je toe.
3. Luister oprecht en geïnteresseerd naar je gesprekspartner.
4. Laat je non-verbale communicatie overeenkomen met je verbale.
5. Zet je stem goed in.
6. Stel vragen.
7. Geef feedback altijd opbouwend.

1. Probeer niet je gelijk te behalen

Heb jij daar ook niet zo’n hekel aan, als tijdens het gesprek iemand je de hele tijd wil overtuigen van zijn of haar mening? Ik durf echter te wedden dat je dat in sommige gevallen ook bij een ander doet. Je doel is echter niet om het debat naar je hand te zetten of de ander te overtuigen van jouw gelijk. Je probeert juist te begrijpen wat er achter diens woorden zit. Wat maakt dat iemand dit zegt? Welke ervaring of gedachte speelt daarin mee? Duw je energie daarom liever in vragen stellen om tot diepgang te komen!

Kies je juist voor te vertellen wat jij ervan vindt? Dan trek je het gesprek al snel naar jezelf toe en gebruik je het vooral om je eigen ego te strelen. Laat de regie daarom eens bij de ander. Geef diegene de ruimte om zijn of haar visie toe te lichten en probeer niet meteen in te grijpen!

Over het ego heeft Marieke Rademakers een heel boek geschreven zelfs. Björn sprak haar voor de Tijdwinst Podcast. Luister er hier naar.

Voorbeeldvraag:
“Wat is de reden dat je dat denkt? Ik zou het graag beter begrijpen.”

Ook als je het er daarna nog steeds niet mee eens bent (en nee: je hoeft het er ook niet eens mee te zijn), dan weet je in ieder geval hoe de ander ernaar kijkt.

2. Trek niet altijd het gesprek naar je toe

Over sommige onderwerpen weet jij nu eenmaal meer dan iemand anders. Misschien sluit het aan bij je werk of heb je er zelf veel ervaring mee opgedaan. Dat wil alleen nog niet zeggen dat anderen automatisch zitten te wachten op alles wat jij daarover kunt vertellen.

Soms ligt dat natuurlijk anders. Je wordt als deskundige uitgenodigd om een presentatie te geven, je leert iemand iets nieuws of je hebt iets uitzonderlijks meegemaakt. Dan zijn mensen meestal wél benieuwd naar jouw verhaal. In andere situaties kun je uitgebreide anekdotes over jezelf beter beperken.

Hoe ontdek je nu wat interessant is om te delen en wat niet? Ik kan je daar een leuke truc voor geven:

Als je midden in een verhaal zit, onderbreek jezelf en ga je naar het toilet. Als je terug bent bij je vrienden, wacht je of zij jou vragen je verhaal te hervatten. Nee? Jammer, maar laat het dan maar.

3. Luister oprecht en geïnteresseerd naar je gesprekspartner

Een goed gesprek voeren betekent niet alleen dat je goed moet spreken. Net zo belangrijk is goed luisteren. Actief luisteren zelfs. Mijn favoriete gesprekstechniek toch wel (vooral in combinatie met samenvatten en doorvragen). Vooral omdat je denkt dat je een goede luisteraar al bent! Ik was net zo, totdat ik op de training Gesprekstechnieken leerde dat dit toch vies tegenviel (Ai, busted!).

Terwijl de ander nog aan het woord is, bedenk jij misschien al welke reactie je straks gaat geven (yeah, that was me). Dan luister je niet met volle aandacht. Je krijgt de woorden wel mee, maar bent niet echt geïnteresseerd in wat de ander je vertelt.

Hoe luister je dan wel actief? Het is echt niet moeilijk:

• Leg je telefoon weg.
• Kijk degene aan.
• Luister naar het verhaal.
• Stel tussentijds vragen ter verduidelijking (maar onderbreek niet)
• Vat ook regelmatig samen.
• Toon begrip.

4. Laat je non-verbale communicatie overeenkomen met je verbale

Niet alleen je woorden brengen een boodschap over; je houding en gezichtsuitdrukking doen net zo hard mee. Misschien nog wel meer. Komen die signalen niet met elkaar overeen, dan ontstaat er al snel verwarring. Gebruik je lichaamstaal dus slim en wel zo:

• Houd je handen ontspannen en zichtbaar naast je lichaam.
• Richt je voeten naar degene met wie je praat.
• Maak tijdens het gesprek regelmatig oogcontact.
• Glimlach als daar echt aanleiding voor is.
• Beperk overdreven veel knikken.
• Houd je hand uit de buurt van je mond, neus, oren en dergelijke.
• Vermijd het samenknijpen van je ogen.
• Vermijd friemelen aan kleding, pennen, en dergelijke.

In deze video vat Inge Martina Nysten, communicatie- en marketing manager, nog even kort samen hoe je je lichaamstaal handig kunt inzetten.

5. Zet je stem goed in

Moet je wel je zegje doen in een gesprek, let dan ook op dat je je stem op de juiste manier gebruikt. Internationale spreker Julian Treasure heeft hiervoor deze tips:

• Praat met een rustige, krachtige stem die je vanuit je buik of borst ondersteunt.
• Zorg dat je stem ontspannen blijft door rechtop te zitten of staan en bewust diep adem te halen. Zo verklein je meteen de kans dat je stem begint te bibberen.
• Verlaag je spreektempo en laat af en toe een natuurlijke stilte vallen tussen woorden en zinnen. Houd die pauzes wel logisch, want anders letten mensen straks vooral op je aparte spreekritme.
• Voorkom dat alles op dezelfde toon klinkt. Wissel in tempo en intonatie en sluit je zinnen duidelijk af door je stem aan het einde iets te laten dalen.
• Praat ook niet onnodig hard. Wanneer je iets zachter spreekt, moeten anderen beter luisteren om je goed te verstaan.

In deze video zie je Treasure zijn befaamde speech geven over hoe je moet spreken

6. Stel vragen

Dat je vragen moet stellen, benoemde ik ook al kort onder het actief luisteren-gedeelte. Mensen praten graag over zichzelf, dus als jij de juiste vragen weet te stellen, dan zullen ze meteen openbarsten en krijgt een gesprek meer diepgang. Jij komt hiermee beter tot de kern en de ander voelt zich gehoord. Win-win.

Doorvragen doe je wel met open vragen, dus geen ja/nee-vragen. Open vragen geven meer informatie en beginnen met deze vraagwoorden:

• Welke?
• Wat?
• Hoe?
• Wie?
• Waar?
• Wanneer?
• Waarom?

7. Geef feedback altijd opbouwend

Afhankelijk van het soort gesprek dat je voert, is feedback soms noodzakelijk. Om ervoor te zorgen dat zo’n gesprek niet eindigt in een tirade, is het goed om die feedback vanuit jezelf te geven. Dus sprekend met de ik-boodschap. Ik gebruik hiervoor de 4G-feedbackmethode:

• Gedrag: geef het gedrag of de situatie aan waarop je feedback wilt geven.
• Gevolg: vertel welk gevolg dit heeft voor jou of voor anderen?
• Gevoel: deel welk gevoel dit bij je oproept.
• Gewenst gedrag: doe een verzoek voor het gedrag dat je wilt zien.

Voorbeeld:
“Ik merk dat je het rapport deze week twee dagen later geleverd dan we hadden afgesproken. Dat vond ik vervelend, want mijn eigen planning kwam hierdoor in de knel. Ik kon ons project niet op tijd afronden en moest andere taken verschuiven. Ik wil graag dat je het voortaan op tijd laat weten wanneer een deadline niet haalbaar is. Dan kunnen we samen de planning aanpassen.”

Zo houd je de feedback concreet. Je benoemt wat er gebeurde, wat dat met jou deed, wat de impact was en wat je de volgende keer graag anders ziet.

Betere gesprekken voeren na een eendaagse training Gesprekstechnieken

Een cursus gesprekstechnieken van Tijdwinst.com helpt je om sneller te bepalen wat voor gesprek je voert en welke aanpak daarbij past. Tijdens de cursus oefen je onder meer met actief luisteren, samenvatten, lichaamstaal inzetten en het stellen van duidelijke vragen. Hierdoor herken je beter welk doel een gesprek heeft, welke rol jij daarin inneemt en wanneer een gesprek ongemerkt van karakter verandert.

Een cursus gesprekstechnieken van Tijdwinst.com laat je niet alleen zien hoe verschillende soorten gesprekken werken, je oefent er ook meteen mee. Je krijgt direct toepasbare tips, zodat je na de training direct aan de slag kunt met je gesprekken verbeteren. Meld je dus snel aan voor onze cursus gesprekstechnieken en til al binnen een dag je gesprekken naar een hoger niveau.

Conclusie: wat zijn dus voorbeelden van verschillende gesprekstypen?

Er zijn dus vier gesprekstypen te onderscheiden: debat, dialoog, toespraak en tirade. Deze hoofdsoorten kun je weer onderverdelen in 7 gespreksvormen:

1. Informatief gesprek
2. Adviesgesprek
3. Probleemoplossend gesprek
4. Besluitvormend gesprek
5. Feedbackgesprek
6. Conflictoplossend gesprek
7. Sociaal of persoonlijk gesprek

Door te letten op het doel, de toon en de richting van de communicatie herken je sneller wat voor gesprek je voert. Wil je gesprekken duidelijker, prettiger en doelgerichter voeren? Houd dan deze tips in gedachten:

1. Probeer de ander te begrijpen in plaats van je gelijk te bewijzen.
2. Geef je gesprekspartner ruimte en trek het gesprek niet steeds naar jezelf toe.
3. Luister aandachtig, vat samen en vraag door.
4. Stel open vragen om meer informatie en verdieping te krijgen.
5. Zorg dat je houding, gezichtsuitdrukking en woorden dezelfde boodschap geven.
6. Spreek rustig, duidelijk en met voldoende afwisseling in tempo en intonatie.
7. Geef feedback concreet en opbouwend met een ik-boodschap.

Kies bij je volgende gesprek daarom niet meteen je woorden, maar bepaal eerst welk gesprek je eigenlijk voert. Wat wil je bereiken en krijgt de ander ook werkelijk ruimte om te reageren? Alleen al die korte check helpt je om bewuster te luisteren, duidelijker te spreken en sneller bij te sturen wanneer een gesprek de verkeerde kant opgaat. Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen.

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Veelgestelde vragen over soorten gesprekken

• Wat is het verschil tussen een functioneringsgesprek en beoordelingsgesprek?

  Een functioneringsgesprek draait vooral om ontwikkeling en samenwerking. Je bespreekt samen wat goed gaat, waar je tegenaan loopt, wat je nodig hebt en hoe je jouw werk kunt verbeteren. Het gesprek is meestal tweerichtingsverkeer: zowel medewerker als leidinggevende geeft input.

  Een beoordelingsgesprek draait om het oordeel over je prestaties in een bepaalde periode. De leidinggevende beoordeelt in hoeverre je afspraken, doelen en verwachtingen hebt gehaald. Die beoordeling kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld salaris, promotie, contractverlenging of een verbetertraject.

• Welke soorten gesprekken zijn lastig om te voeren?

  Vooral feedbackgesprekken, conflictoplossende gesprekken, probleemoplossende gesprekken en besluitvormende gesprekken zijn gesprekken op het werk die lastig kunnen zijn. Je krijgt te maken met emoties, verschillende belangen en de druk om tot een duidelijke uitkomst te komen.

• Hoe bereid je verschillende soorten gesprekken goed voor?

  Een goede voorbereiding begint bij het bepalen van het soort gesprek dat je wilt voeren. Dan stel je een doel vast: wat wil je met het gesprek bereiken. Focus je dan op je doelgroep: stem wat en hoe je iets wil zeggen af of wie er luistert. Zet als laatste een aantal kernpunten op papier. Dat helpt je structuur te geven aan het gesprek, maar helpt je ook als je de draad even kwijtraakt.

• Welke gesprekstechnieken passen bij welk soort gesprek?

  Een aantal gesprekstechnieken kun je in vrijwel ieder gesprek inzetten:

  • LSD staat voor luisteren, samenvatten en doorvragen. Hiermee controleer je of je de ander goed begrijpt.
  • OEN betekent open, eerlijk en nieuwsgierig. Je stelt vragen zonder het antwoord alvast in te vullen.
  • ANNA staat voor altijd navragen, nooit aannemen. Handig wanneer gedrag of opmerkingen voor meerdere uitleg vatbaar zijn.
  • NIVEA betekent niet invullen voor een ander. Je vraagt dus wat iemand bedoelt in plaats van zelf een verhaal te bedenken.
  • DIK staat voor denk in kwaliteiten. Deze techniek helpt vooral wanneer je samen naar oplossingen, ontwikkeling of verbetering zoekt.
  • Assertief communiceren gebruik je wanneer je duidelijk je mening, grens of behoefte wil uitspreken zonder over de ander heen te walsen.

• Wat zijn voorbeelden van gesprekken in de zorg, op school of op de werkvloer?

  Hieronder vind je voorbeelden van gesprekken in verschillende situaties:

  • gesprekken in de zorg: een slecht-nieuwsgesprek, intakegesprek met een nieuwe patiënt, diagnosegesprek, adviesgesprek over behandeling of overdrachtsgesprek tussen zorgverleners
  • gesprekken op school: oudergesprekken, mentorgesprekken, adviesgesprek over profielkeuze of vervolgopleiding, feedbackgesprekken van docenten met leerlingen of peerfeedbackgesprekken
  • werkgesprekken: feedbackgesprekken, ontslaggesprekken, beoordelingsgesprekken, evaluatiegesprekken, functioneringsgesprekken, overleggen, sollicitatiegesprekken, overleggen, verkoopgesprekken, klantgesprekken of vergadering

• Wat zijn de 4 soorten communicatie?

  Verbaal, non-verbaal, schriftelijk en visueel

• Welke gespreksmethodes zijn er?

  Gespreksmethodieken bieden een vaste werkwijze waarmee je gericht naar een bepaald resultaat toewerkt, bijvoorbeeld ander gedrag stimuleren, een conflict helpen oplossen of duidelijke feedback geven. Motiverende gespreksvoering is een bekende gespreksmethode, maar je hebt ook:

  • Rationeel-Emotieve Training (RET): een aanpak die je helpt om onlogische gedachten en overtuigingen te herkennen en bij te stellen wanneer die leiden tot ongewenste emoties en gedrag.
  • Duplo-methode: een beeldende aanpak waarbij je situaties en onderlinge verhoudingen zichtbaar uitbeeldt, zodat je er makkelijker over kunt praten. Deze methode wordt vooral toegepast bij kinderen en binnen gezinstherapie.
  • Pijn-Gevolgenmodel: helpt je het werkelijke probleem boven tafel te krijgen door gericht te vragen wat er precies misgaat en welke gevolgen dat heeft.
  • Kop-romp-staart methodiek: een vaste opbouw die je bij ieder gesprek kunt gebruiken: eerst maak je het onderwerp en doel helder, daarna bespreek je de inhoud en tot slot sluit je af met duidelijke afspraken.

• Wat zijn de 6 gesprekstechnieken?

  Tegenwoordig zijn er 6 bekende gesprekstechnieken:

  1. LSD-gesprekstechniek
  2. ANNA-methode
  3. OMA-gesprekstechniek
  4. NIVEA-gespreksmethode
  5. OEN-methode
  6. DIK-gesprekstechniek

• Welke soorten gesprekken heb je in de zorg?

  In de zorg kom je wel alle zeven gesprekssoorten tegen:

  1. Informatief: je geeft feitelijke informatie aan een patiënt, cliënt of familielid. Denk aan uitleg over een behandeling of medicatie
  2. Advies: je begeleidt iemand om een passende keuze te maken. Bijvoorbeeld bij omgaan met een aandoening of manieren om te bewegen.
  3. Probleemoplossend: je onderzoekt samen wat er aan de hand is en welke oplossing mogelijk is. Bijvoorbeeld wanneer een patiënt slecht slaapt.
  4. Besluitvormend: je bespreekt verschillende mogelijkheden en komt samen tot een besluit. Denk aan de keuze voor een behandeling of ontslag uit het ziekenhuis.
  5. Feedbackgesprek: je geeft of ontvangt feedback over gedrag, samenwerking of de kwaliteit van zorg. Bijvoorbeeld wanneer een collega afspraken niet nakomt of een patiënt ontevreden is over de communicatie.
  6. Conflictoplossend: je probeert een meningsverschil op een rustige en constructieve manier op te lossen. Bijvoorbeeld met een patiënt of met familieleden die anders denken over de behandeling.
  7. Sociaal: je maakt persoonlijk contact en toont belangstelling voor de patiënt. Denk aan een gesprek over hoe iemand zich voelt na een operatie.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat mensen helpt slimmer en efficiënter (samen)werken. Door het hele land geven we (online) trainingen, zoals time management, assertiviteit, gesprekstechnieken en snellezen. Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Bekijk onze website en blog of schrijf je in voor een van onze (digitale) trainingen.