Dé 3 (super simpele) vragen om iemand te leren kennen

Sollicitatiegesprek, netwerkborrel, kletspraatje, date of customer research… Wát vraag je je medemens om iemand echt te leren kennen? Om het onderste uit de kan te halen? Te ontdekken wat hem echt bezighoudt? Alleen met de juiste – 3 – vragen haal je het naar boven. Voor een betere relatie (met die collega of klant) of beter oordeel (over die sollicitant of date). 

Wat je hier leert

Wat voor soort vragen je moet stellen om een echt gesprek aan te gaan met een ander. Een gesprek om elkaar beter te leren kennen. Op persoonlijk vlak, zakelijk vlak of op een heel ander vlak. Door het onderste uit de kan te halen in een customer research bijvoorbeeld. 

Wat je daar een hebt

Je komt in elk gesprek voorbij de “ja, alles is goed” en “ja, ik had een leuk weekend” vragen. Die lopen vaak op weinig diepgang of interessante informatie uit. Je wil verder reiken om je relatie met de ander te verdiepen en versterken, of te kunnen oordelen of degene tegenover je een geschikte kandidaat is bijvoorbeeld.

Hoe dat werkt

Door de juiste vragen te stellen aan degene die je beter wilt leren kennen of uit wie je meer informatie wil trekken. De juiste vragen, volgens een ervaren interviewer op customer research vlak. Haar succeservaringen tellen meteen voor iedereen die meer uit z’n gesprek(spartner) wil halen. 

Het succes van een pro vragensteller

Ze is product designer en heet Katie Riley. En ze heeft ruime ervaring met vragen stellen. In haar geval niet in eerste instantie op persoonlijk vlak, maar op zakelijk vlak: om bij anderen naar boven te halen waar ze meer van wil weten, via zogenaamde “user interviews”. Een bekend fenomeen in haar vakgebied om te testen of een product in de smaak valt bij de gebruiker, of dat er kansen zijn voor verbetering. 

De beste manier om gerichte, waardevolle informatie op te duikelen – bij iedereen – is wat zij leerde in die interviews. 

Haar beproefde manier van vragen stellen is er eentje die dus ideaal is voor klant-research of sollicitatiegesprekken bijvoorbeeld, maar die ook werkt op interpersoonlijk vlak. Bij de koffieautomaat met een nieuwe collega bijvoorbeeld, of op date met een nieuwe vlam. 

vragen om iemand te leren kennen 3 vragen doe je zo

Haar advies, op basis van die ervaring:

“Om inzichtelijke gesprekken te hebben, is dit het belangrijkste dat je moet doen: leren hoe je goede vragen stelt.”

“Leer hoe je goede vragen stelt”

Wanneer je denkt dat je het onderste uit de kan wil halen bij je gesprekspartner, dan denk je misschien dat je dus erg persoonlijke vragen moet gaan stellen. “Wat is het lekkerste gerecht dat je ooit hebt gehad”, “wat is de mooiste film die je ooit hebt gezien” of “wat is het engste dat je ooit hebt gedaan”. Of heel gekke vragen – zoals “met welk fruit zou je jezelf kunnen vergelijken?” en “welk ijsje waardeer je het meest”. En soms zelfs erg heftige vragen, zoals “wanneer heb je voor het laatst gehuild”, “waarvan had je meer willen zien of ervaren in het leven?” of “welke fout vergeet je de rest van je leven niet meer?”. 

Al gauw té heftig. Té persoonlijk. En de geforceerd grappige ‘leuke vragen’ komt meestal niet echt leuk over, in de praktijk (ook al lacht de sollicitant gedwee met je mee). 

vragen om iemand te leren kennen 3 vragen

In de reguliere situaties – tijdens kletspraatjes bij de koffieautomaat bijvoorbeeld – komen we aan de andere kant vaak niet veel verder dan het weinig spannende “hoe gaat het”, “hoe was je weekend” en “hoe was je vakantie”. Gemakkelijke gespreksopeners, dat zeker. Maar het zijn geen gespreksvoerders. Je krijgt een antwoord – “goed!” – en dat was het. Een dooddoener, als je niet weet hoe je daarop verder borduurt. 

In een sollicitatiegesprek komen we vaak weer niet verder dan “noem 3 redenen waarom jij geschikt bent voor de baan” en de gevreesde “waar zie je jezelf over 5 jaar”-vraag, als we iets originelers proberen te vragen. De vragen zijn niet erg origineel meer, en helaas ook niet dé manier om de informatie te vergaren die je echt een oordeel laat vellen over je gesprekspartner.

We zitten met dat soort vragen wel in de richting, maar het kan (een stuk) beter volgens Riley. Wat we moeten doen, zijn 3 type vragen stellen. 

Vragen die: 

  • meteen diepgang inzetten, 
  • de ander uitnodigt om uitvoerig aan het woord te zijn, 
  • je gesprekspartner in de juiste (door jou gekozen) richting sturen
  • en jou vertellen wat je wil weten van de ander. 

In een altijd aangenaam en open gesprek, voor beide partijen, zonder dat het een kruisverhoor lijkt of het gesprek ongemakkelijk stilvalt. 

Welke vragen je daar brengen? De 3 vragen van Riley. 

1. “Curious commands”

Riley noemt het haar “nummer één geheim tot goede vragen stellen”: curious commands. Het is in feite een vragen-format, waarbij je je nieuwsgierigheid toont aan de gesprekspartner. Je laat weten dat je interesse hebt in een bepaald topic, en nodigt de ander uit om er vooral op door te gaan. Soms letterlijk, soms iets subtieler. 

Een paar voorbeelden van zulke curious commands:

  • “Vertel me eens meer over…”
  • “Ik ben erg nieuwsgierig naar…”
  • “Omschrijf eens hoe…”
  • “Help me eens begrijpen hoe…”
  • “Leg eens uit hoe…”
  • “Vertel eens wat je gedaan zou hebben…”
  • “En wat dacht je toen…?”
  • “Ik ben heel benieuwd hoe…”

Je geeft ze dus als reactie op iets dat de ander al met je gedeeld heeft. Dat hij in z’n vrije tijd graag aan motoren sleutelt bijvoorbeeld. Je kunt dan zeggen “goh, wat interessant”. Maar je kunt ook een curious command geven om degene er meer over te laten vertellen. “Vertel eens hoe je daar ooit mee bent begonnen?” of “Ik ben heel benieuwd hoe je dat geleerd hebt?”.

Riley over waarom die curious commands zo goed werken:

“Ze zeggen ‘ik leid dit gesprek, en dit is wat ik specifiek van je wil weten’. Wanneer je zo zelfverzekerd en duidelijk in je verwachtingen bent, helpt dat je gesprekspartner om te ontspannen en een meer natuurlijk gesprek te voeren.”

2. “Storytelling questions”

Riley over dit format:

“Met storytelling vragen krijg je echt waar voor je geld. Je hoeft maar één vraag te stellen om een lang antwoord van je gesprekspartner te krijgen.”

Mooi. Want wat je wil is dat de ander minimaal meer dan helft van de tijd aan het woord is, zodat jij kunt luisteren. (Sowieso altijd de beste gesprekstechniek, in alle gevallen: luisteren.

Om daar te komen kun je bovenstaande curious commands inzetten, maar je kunt ook een verhaallijn starten, via storytelling questions. Vooral handig om een nieuw topic te openen waar je graag naartoe wil, of dieper in te gaan op een bestaand topic. 

(Tip: deze is vooral erg handig voor sollicitatiegesprekken.)

Stel bijvoorbeeld een scenario voor en vraag hoe iemand iets zou doen:

  • “Hoe zou je reageren, wanneer een klant plotseling z’n opdracht intrekt?”
  • “Stel dat je poetsvrouw echt nalatig is, hoe zou jij dat brengen?”
  • “Als er paniek uitbreekt, hoe reageer jij dan?”

Of ga terug naar een ‘waargebeurd verhaal’ uit het leven van de ander en hoe dat ging:

  • “Toen je begon met vrijwilligerswerk in het gevangeniswezen, wat dreef je toen?”
  • “Ben je tijdens je reizen wel eens op onverwachte problemen gestuit? Hoe ging je daarmee om?”

3. “Follow up details”

Is je gesprekspartner eenmaal aan het woord in de richting die je wenst, dan wil je informatie naar boven blijven halen. Via follow up vragen. Je vraagt gewoonweg dóór. Luister dus goed, en zodra de ander is uitgesproken, stel je een vraag die doorgaat op het verhaal. Ga zo telkens dieper in op details, die jij interessant of belangrijk acht. 

vragen om iemand te leren kennen

Tip om te onthouden: vaak beginnen deze vragen met ‘waarom’, ‘wanneer’, ‘hoe’ of ‘wat’. Start je met één van die woorden, dan is je vraag altijd raak voor meer informatie!

  • “Waarom is dat zo, denk je?”
  • “Wanneer viel je dat voor het eerst op?”
  • “Hoe voelde dat?”
  • “Wat was de reden daarvoor?”
  • “Hoe reageerde hij toen?”

Één vraag om te onthouden

Best een aantal verschillende voorbeeldvragen zijn Riley’s revue gepasseerd. Je kent nu de curious commands, storytelling questions en weet waar follow up details goed voor zijn. Je kunt waarschijnlijk zelf al een paar praktijkvoorbeelden bedenken waarin je deze formats kunt inzetten, en hoe.

Maar misschien weet je dat morgen niet meer zo goed. Of volgende week, tijdens het volgende klantgesprek. Het geheugen is tenslotte een grillig apparaat

Wat je daarom volgens Riley in elk geval moet onthouden uit dit verhaal is:

“Vertel me daar eens meer over.”

Kun je die reactie onthouden, en dat moet vast lukken – dan zit je altijd goed. Het is hét format dat altijd werkt om meer informatie uit je gesprekspartner te halen over een bepaald topic dat jou aanstaat. Jij leidt, hij spreekt, jij luistert. 

Zo simpel is het. Zoals beloofd.

Meer vragen voor betere gesprekken

Meer vragen om iemand beter te leren kennen en waardevolle informatie uit je gesprekspartner te krijgen, leer je tijdens onze 1-daagse cursus gesprekstechnieken. Een dag waarop je alles leert over de psychologie van het spreken en luisteren, hoe gesprekken goed werken en hoe jij gesprekken leidt in de richting die je wenst, zonder ook maar een moment een onaangename gesprekspartner te worden. 

X